Chuyên đề học tập Toán 10

Giải Bài 2.5 trang 30 Chuyên đề Toán 10

Phương pháp quy nạp toán học   Đã kiểm chéo

Đề bài

Chứng minh rằng nếu x>−1x > -1 thì (1+x)n≥1+nx(1+x)^n \geq 1 + nx với mọi số tự nhiên nn.

Lời giải

Ta chứng minh bằng phương pháp quy nạp toán học theo nn.

Mệnh đề cần chứng minh: Với x>−1x > -1 thì (1+x)n≥1+nx(1+x)^n \geq 1 + nx đúng với mọi số tự nhiên nn.

Bước 1 (Cơ sở quy nạp). Với n=0n = 0:
(1+x)0=1và1+0⋅x=1.(1+x)^0 = 1 \quad\text{và}\quad 1 + 0\cdot x = 1.
Do đó (1+x)0=1≥1=1+0⋅x(1+x)^0 = 1 \geq 1 = 1 + 0\cdot x, mệnh đề đúng khi n=0n = 0.

(Khi n=1n = 1: (1+x)1=1+x=1+1⋅x(1+x)^1 = 1 + x = 1 + 1\cdot x, cũng đúng — xảy ra dấu bằng.)

Bước 2 (Bước quy nạp). Giả sử mệnh đề đúng với n=kn = k (kk là số tự nhiên), tức là
(1+x)k≥1+kx.(1+x)^k \geq 1 + kx.
Ta chứng minh mệnh đề đúng với n=k+1n = k + 1, tức là (1+x)k+1≥1+(k+1)x(1+x)^{k+1} \geq 1 + (k+1)x.

Vì x>−1x > -1 nên 1+x>01 + x > 0. Nhân cả hai vế của giả thiết quy nạp với số dương 1+x1 + x (phép nhân với số dương giữ nguyên chiều bất đẳng thức), ta được:
(1+x)k+1=(1+x)k(1+x)≥(1+kx)(1+x).(1+x)^{k+1} = (1+x)^k (1+x) \geq (1 + kx)(1 + x).

Khai triển vế phải:
(1+kx)(1+x)=1+x+kx+kx2=1+(k+1)x+kx2.(1 + kx)(1 + x) = 1 + x + kx + kx^2 = 1 + (k+1)x + kx^2.

Vì k≥0k \geq 0 và x2≥0x^2 \geq 0 nên kx2≥0kx^2 \geq 0. Suy ra:
1+(k+1)x+kx2≥1+(k+1)x.1 + (k+1)x + kx^2 \geq 1 + (k+1)x.

Kết hợp hai điều trên:
(1+x)k+1≥1+(k+1)x.(1+x)^{k+1} \geq 1 + (k+1)x.

Vậy mệnh đề đúng với n=k+1n = k + 1.

Kết luận. Theo nguyên lí quy nạp toán học, bất đẳng thức
(1+x)n≥1+nx(1+x)^n \geq 1 + nx
đúng với mọi số tự nhiên nn, với điều kiện x>−1x > -1. ■\blacksquare

Kiểm tra lại: Thử x=0,5x = 0{,}5, n=3n = 3: vế trái (1,5)3=3,375(1{,}5)^3 = 3{,}375; vế phải 1+3⋅0,5=2,51 + 3\cdot 0{,}5 = 2{,}5. Ta có 3,375≥2,53{,}375 \geq 2{,}5 (đúng). Thử x=−0,5x = -0{,}5, n=2n = 2: vế trái (0,5)2=0,25(0{,}5)^2 = 0{,}25; vế phải 1+2⋅(−0,5)=01 + 2\cdot(-0{,}5) = 0. Ta có 0,25≥00{,}25 \geq 0 (đúng).

Đáp số

đpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.