Chuyên đề học tập Toán 10

Giải Hoạt động 1 trang 26 Chuyên đề Toán 10

Bài 3. Phương pháp quy nạp toán học   Đã kiểm chéo

Đề bài

Hãy quan sát các đẳng thức sau:
1=121 = 1^2
1+3=4=221 + 3 = 4 = 2^2
1+3+5=9=321 + 3 + 5 = 9 = 3^2
1+3+5+7=16=421 + 3 + 5 + 7 = 16 = 4^2
1+3+5+7+9=25=521 + 3 + 5 + 7 + 9 = 25 = 5^2
......
Có nhận xét gì về các số ở vế trái và ở vế phải của các đẳng thức trên? Từ đó hãy dự đoán công thức tính tổng của nn số lẻ đầu tiên
1+3+5+...+(2n−1)1 + 3 + 5 + ... + (2n - 1).

Lời giải

Nhận xét về các đẳng thức đã cho:

Quan sát các đẳng thức:

1=121 = 1^2 (vế trái có 11 số lẻ)

1+3=221 + 3 = 2^2 (vế trái có 22 số lẻ)

1+3+5=321 + 3 + 5 = 3^2 (vế trái có 33 số lẻ)

1+3+5+7=421 + 3 + 5 + 7 = 4^2 (vế trái có 44 số lẻ)

1+3+5+7+9=521 + 3 + 5 + 7 + 9 = 5^2 (vế trái có 55 số lẻ)

- Vế trái của mỗi đẳng thức là tổng của các số lẻ liên tiếp bắt đầu từ 11.
- Vế phải của mỗi đẳng thức là bình phương của một số tự nhiên, và số được bình phương đúng bằng số các số hạng (số các số lẻ) ở vế trái.

Cụ thể: khi vế trái là tổng của nn số lẻ đầu tiên thì vế phải bằng n2n^2.

Dự đoán công thức:

Số lẻ thứ nn là 2n−12n - 1, nên tổng của nn số lẻ đầu tiên là 1+3+5+⋯+(2n−1)1 + 3 + 5 + \dots + (2n-1). Từ quy luật trên, ta dự đoán:

1+3+5+⋯+(2n−1)=n2.1 + 3 + 5 + \dots + (2n - 1) = n^2.

Kiểm tra lại với các giá trị đã cho:

- n=1n = 1: vế trái =1= 1, vế phải =12=1= 1^2 = 1. Đúng.
- n=2n = 2: vế trái =1+3=4= 1 + 3 = 4, vế phải =22=4= 2^2 = 4. Đúng.
- n=3n = 3: vế trái =1+3+5=9= 1 + 3 + 5 = 9, vế phải =32=9= 3^2 = 9. Đúng.
- n=4n = 4: vế trái =1+3+5+7=16= 1+3+5+7 = 16, vế phải =42=16= 4^2 = 16. Đúng.
- n=5n = 5: vế trái =1+3+5+7+9=25= 1+3+5+7+9 = 25, vế phải =52=25= 5^2 = 25. Đúng.

Vậy công thức dự đoán phù hợp với tất cả các trường hợp đã quan sát.

Đáp số

1+3+5+⋯+(2n−1)=n21 + 3 + 5 + \dots + (2n-1) = n^2

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.