Chuyên đề học tập Toán 10

Giải Bài 1.25 trang 24 Chuyên đề Toán 10

Bài tập cuối Chương I   Đã kiểm chéo

Đề bài

Giải bài toán dân gian sau:

Em đi chợ phiên
Anh gửi một tiền
Cam, thanh yên, quýt
Không nhiều thì ít
Mua đủ một trăm
Cam ba đồng một
Quýt một đồng năm
Thanh yên tươi tốt
Năm đồng một trái.

Hỏi mỗi thứ mua bao nhiêu trái, biết một tiền bằng 60 đồng?

Lời giải

Gọi ẩn. Gọi số trái cam, thanh yên, quýt mua được lần lượt là x, y, zx,\,y,\,z (trái), với x, y, zx,\,y,\,z là các số nguyên dương.

Lập hệ.

a) *Điều kiện về số trái:* Mua đủ một trăm trái nên
x+y+z=100.x+y+z=100.

b) *Điều kiện về số tiền:* Một tiền bằng 6060 đồng, mà giá tiền là:
- Cam ba đồng một trái: mỗi trái cam 33 đồng ⇒\Rightarrow tốn 3x3x đồng.
- Thanh yên năm đồng một trái: mỗi trái 55 đồng ⇒\Rightarrow tốn 5y5y đồng.
- Quýt một đồng năm trái: mỗi trái 15\dfrac{1}{5} đồng ⇒\Rightarrow tốn 15z\dfrac{1}{5}z đồng.

Tổng số tiền là 6060 đồng nên
3x+5y+15z=60.3x+5y+\tfrac{1}{5}z=60.

Vậy ta có hệ:
{x+y+z=1003x+5y+15z=60.\begin{cases} x+y+z=100 \\ 3x+5y+\dfrac{1}{5}z=60. \end{cases}

c) *Giải hệ.* Nhân phương trình thứ hai với 55:
15x+25y+z=300.15x+25y+z=300.
Lấy phương trình này trừ phương trình thứ nhất (x+y+z=100x+y+z=100):
14x+24y=200  ⇔  7x+12y=100.14x+24y=200 \;\Leftrightarrow\; 7x+12y=100.
Suy ra
x=100−12y7.x=\frac{100-12y}{7}.
Vì x, yx,\,y nguyên dương nên 100−12y100-12y phải chia hết cho 77 và không âm. Xét 100−12y≥0100-12y\ge 0 cho y≤8y\le 8. Thử lần lượt y=1,2,…,8y=1,2,\dots,8, chỉ có y=6y=6 cho
x=100−727=287=4.x=\frac{100-72}{7}=\frac{28}{7}=4.
Khi đó
z=100−x−y=100−4−6=90.z=100-x-y=100-4-6=90.

Kết luận. Mua 44 trái cam, 66 trái thanh yên và 9090 trái quýt.

Kiểm tra lại.
- Số trái: 4+6+90=1004+6+90=100 (đúng — mua đủ một trăm).
- Số tiền: 3⋅4+5⋅6+15⋅90=12+30+18=603\cdot 4+5\cdot 6+\dfrac{1}{5}\cdot 90=12+30+18=60 đồng == một tiền (đúng).

Vậy đáp số thỏa mãn mọi điều kiện của bài toán.

Đáp số

Cam: 4 trái; Thanh yên: 6 trái; Quýt: 90 trái

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.