Chuyên đề học tập Toán 10

Giải Bài 1.21 trang 23 Chuyên đề Toán 10

Bài tập cuối chuyên đề 1   Đã kiểm chéo

Đề bài

Bác Việt có 12 ha đất canh tác để trồng ba loại cây: ngô, khoai tây và đậu tương. Chi phí trồng 1 ha ngô là 4 triệu đồng, 1 ha khoai tây là 3 triệu đồng và 1 ha đậu tương là 4,5 triệu đồng. Do nhu cầu thị trường, bác đã trồng khoai tây trên phần diện tích gấp đôi diện tích trồng ngô. Tổng chi phí trồng ba loại cây trên là 45,25 triệu đồng. Hỏi diện tích trồng mỗi loại cây là bao nhiêu?

Lời giải

Gọi x, y, zx,\ y,\ z (ha) lần lượt là diện tích trồng ngô, khoai tây và đậu tương, với x>0, y>0, z>0x>0,\ y>0,\ z>0.

Lập hệ phương trình

- Tổng diện tích canh tác là 12 ha: x+y+z=12.x+y+z=12.
- Diện tích khoai tây gấp đôi diện tích ngô: y=2x,y=2x, tức −2x+y=0.-2x+y=0.
- Tổng chi phí là 45,25 triệu đồng (ngô 4; khoai tây 3; đậu tương 4,5 triệu/ha): 4x+3y+4,5z=45,25.4x+3y+4{,}5z=45{,}25.

Ta được hệ phương trình bậc nhất ba ẩn:
{x+y+z=12−2x+y=04x+3y+4,5z=45,25\begin{cases} x+y+z=12 \\ -2x+y=0 \\ 4x+3y+4{,}5z=45{,}25 \end{cases}

Giải hệ

Thay y=2xy=2x vào hai phương trình còn lại:
{x+2x+z=124x+3⋅2x+4,5z=45,25  ⟺  {3x+z=1210x+4,5z=45,25\begin{cases} x+2x+z=12 \\ 4x+3\cdot 2x+4{,}5z=45{,}25 \end{cases} \iff \begin{cases} 3x+z=12 \\ 10x+4{,}5z=45{,}25 \end{cases}

Từ phương trình đầu: z=12−3x.z=12-3x. Thế vào phương trình sau:
10x+4,5(12−3x)=45,2510x+4{,}5(12-3x)=45{,}25
10x+54−13,5x=45,2510x+54-13{,}5x=45{,}25
−3,5x=−8,75  ⟹  x=2,5.-3{,}5x=-8{,}75 \implies x=2{,}5.

Suy ra:
y=2x=5;z=12−3⋅2,5=4,5.y=2x=5; \qquad z=12-3\cdot 2{,}5=4{,}5.

Kiểm tra lại

- Tổng diện tích: 2,5+5+4,5=122{,}5+5+4{,}5=12 (ha). ✓
- Khoai tây gấp đôi ngô: 5=2⋅2,5.5=2\cdot 2{,}5. ✓
- Tổng chi phí: 4⋅2,5+3⋅5+4,5⋅4,5=10+15+20,25=45,254\cdot 2{,}5+3\cdot 5+4{,}5\cdot 4{,}5=10+15+20{,}25=45{,}25 (triệu đồng). ✓

Kết luận: Diện tích trồng ngô là 2,5 ha; khoai tây là 5 ha; đậu tương là 4,5 ha.

Đáp số

Ngô: 2,5 ha; khoai tây: 5 ha; đậu tương: 4,5 ha

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.