Chuyên đề học tập Toán 10

Giải Bài 1.12 trang 20 Chuyên đề Toán 10

Bài 2. Ứng dụng của hệ phương trình bậc nhất ba ẩn   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cân bằng phương trình phản ứng hoá học đốt cháy methane trong oxygen

CH4+O2→CO2+H2O\mathrm{CH_4 + O_2 \rightarrow CO_2 + H_2O}.

Lời giải

Lập hệ phương trình.

Gọi các hệ số cần tìm của phương trình phản ứng là x, y, z, tx,\ y,\ z,\ t (là các số nguyên dương):

x CH4+y O2→z CO2+t H2O.x\,\mathrm{CH_4} + y\,\mathrm{O_2} \rightarrow z\,\mathrm{CO_2} + t\,\mathrm{H_2O}.

Vì số nguyên tử của mỗi nguyên tố ở hai vế phải bằng nhau nên ta có:

- Nguyên tố C (carbon): vế trái có xx, vế phải có zz, suy ra x=zx = z.
- Nguyên tố H (hydrogen): vế trái có 4x4x, vế phải có 2t2t, suy ra 4x=2t4x = 2t, tức 2x=t2x = t.
- Nguyên tố O (oxygen): vế trái có 2y2y, vế phải có 2z+t2z + t, suy ra 2y=2z+t2y = 2z + t.

Giải hệ.

Số ẩn nhiều hơn số phương trình nên ta chọn x=1x = 1 làm ẩn tự do (chọn hệ số nhỏ nhất bằng 11 cho gọn). Khi đó hệ trở thành hệ phương trình bậc nhất ba ẩn y, z, ty,\ z,\ t:

{z=1t=22y=2z+t\begin{cases} z = 1 \\ t = 2 \\ 2y = 2z + t \end{cases}

Thay z=1, t=2z = 1,\ t = 2 vào phương trình thứ ba:

2y=2⋅1+2=4 ⇒ y=2.2y = 2\cdot 1 + 2 = 4 \ \Rightarrow\ y = 2.

Vậy x=1, y=2, z=1, t=2x = 1,\ y = 2,\ z = 1,\ t = 2 (đều là số nguyên dương, không cần nhân thêm để khử mẫu).

Kết luận. Phương trình phản ứng được cân bằng là:

CH4+2 O2→CO2+2 H2O.\mathrm{CH_4} + 2\,\mathrm{O_2} \rightarrow \mathrm{CO_2} + 2\,\mathrm{H_2O}.

Kiểm tra lại.

- C: vế trái 11, vế phải 11. ✓
- H: vế trái 44, vế phải 2⋅2=42\cdot 2 = 4. ✓
- O: vế trái 2⋅2=42\cdot 2 = 4, vế phải 2+2⋅1=42 + 2\cdot 1 = 4. ✓

Số nguyên tử của mỗi nguyên tố ở hai vế đều bằng nhau nên phương trình đã được cân bằng đúng.

Đáp số

CH4+2 O2→CO2+2 H2O\mathrm{CH_4} + 2\,\mathrm{O_2} \rightarrow \mathrm{CO_2} + 2\,\mathrm{H_2O}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.