Giải Luyện tập 1 trang 48 Chuyên đề Tin học 12

Lời giải

## Phân tích các nguyên nhân dẫn tới nguy cơ mất hoặc hỏng dữ liệu

Nguy cơ mất hoặc hỏng dữ liệu đến từ nhiều phía. Có thể chia thành hai nhóm: nguyên nhân chủ quan (do con người – người dùng, người quản trị) và nguyên nhân khách quan (do yếu tố bên ngoài, không phụ thuộc ý muốn của người sử dụng).

### a) Nguyên nhân chủ quan (do con người)

- Thao tác sai của người dùng: vô ý xóa nhầm tệp/thư mục, ghi đè lên dữ liệu cũ, định dạng (format) nhầm ổ đĩa, cắt – dán làm thất lạc dữ liệu.
- Thiếu ý thức sao lưu: không sao lưu (backup) định kì, hoặc có sao lưu nhưng không kiểm tra nên khi cần phục hồi mới phát hiện bản sao lưu hỏng/không đầy đủ.
- Quản lí mật khẩu và quyền truy cập kém: đặt mật khẩu yếu, để lộ mật khẩu, phân quyền không hợp lí khiến người không có thẩm quyền sửa/xóa dữ liệu.
- Cài đặt, cấu hình sai: cài phần mềm không rõ nguồn gốc, không cập nhật bản vá, tắt tường lửa/phần mềm diệt virus, cấu hình hệ thống sai làm dữ liệu bị lỗi.
- Phá hoại có chủ ý: người bên trong cố tình đánh cắp, sửa đổi hoặc xóa dữ liệu.

###

b) Nguyên nhân khách quan (do yếu tố bên ngoài)

- Hỏng hóc thiết bị phần cứng: ổ cứng, thẻ nhớ, USB bị lỗi cơ học hoặc hết tuổi thọ (bad sector), chập cháy linh kiện.
- Sự cố nguồn điện: mất điện đột ngột, điện áp không ổn định làm gián đoạn quá trình ghi dữ liệu gây hỏng tệp.
- Phần mềm độc hại và tấn công mạng: virus, mã độc, đặc biệt là mã độc tống tiền (ransomware) mã hóa hoặc phá hủy dữ liệu; tin tặc tấn công từ bên ngoài nhằm đánh cắp, xóa, phá hoại dữ liệu.
- Lỗi phần mềm, hệ điều hành: chương trình bị lỗi (bug), xung đột phần mềm, hệ điều hành treo/sập trong khi đang xử lí dữ liệu.
- Thiên tai và tác động môi trường: cháy nổ, lũ lụt, sét đánh, nhiệt độ/độ ẩm cao làm hư hại thiết bị lưu trữ.
- Sự cố mạng và dịch vụ lưu trữ đám mây: mất kết nối, lỗi dịch vụ, nhà cung cấp ngừng hoạt động khiến dữ liệu lưu trên mạng không truy cập được.

### Kết luận

Mất hoặc hỏng dữ liệu có thể do con người (chủ quan) hoặc do thiết bị, môi trường, phần mềm độc hại (khách quan). Vì vậy cần kết hợp nhiều biện pháp: sao lưu định kì, phân quyền và đặt mật khẩu mạnh, dùng phần mềm diệt virus và tường lửa, cập nhật bản vá, trang bị bộ lưu điện (UPS) và bảo quản thiết bị trong môi trường an toàn.

Đáp số