Giải Vận dụng 3 trang 77 Chuyên đề Tin học 12

Lời giải

## Chuẩn bị dữ liệu

Giả sử trang tính đã có bảng điểm của lớp, mỗi học sinh một hàng, trong đó cột Toán chứa điểm môn Toán (ví dụ vùng `A1:B41` gồm cột *Họ tên, Toán*). Vùng dữ liệu phải có dòng tiêu đề và không có dòng trống xen giữa thì PivotTable mới đếm tần số đúng.

Tạo PivotTable: nháy một ô bất kì trong vùng dữ liệu → thẻ Insert → PivotTable → chọn *New Worksheet* → OK. Khung *PivotTable Fields* xuất hiện bên phải.

Để lập bảng tần số, kéo trường Toán vào vùng Rows (làm nhãn hàng) và kéo thêm một lần nữa trường Toán vào vùng Values; tại Values mở *Value Field Settings* → chọn phép Count (Đếm). Khi đó cột giá trị cho biết *số học sinh* ứng với mỗi mức điểm — chính là tần số $n_i$.

## a) Bảng tần số theo từng giá trị điểm (ứng với biểu đồ cột rời rạc)

Với biểu đồ tần số của từng mức điểm (điểm là các giá trị rời rạc), để nguyên trường Toán ở Rows, không ghép nhóm. Kết quả PivotTable có dạng:

| Điểm Toán | Tần số (Count) |
|---|---|
| 5 | $n_1$ |
| 6 | $n_2$ |
| 7 | $n_3$ |
| 8 | $n_4$ |
| 9 | $n_5$ |
| 10 | $n_6$ |
| Tổng | $N$ |

Số liệu ở cột *Tần số* chính là chiều cao các cột trong biểu đồ, với tổng $N=n_1+n_2+\dots+n_6$ bằng sĩ số lớp (ô *Grand Total*). Chọn PivotTable → Insert → Column Chart sẽ dựng lại đúng biểu đồ tần số rời rạc trong Hình 11.2.

##

b) Bảng tần số ghép nhóm (ứng với biểu đồ histogram theo khoảng điểm)

Với biểu đồ mà trục hoành là các khoảng điểm (ví dụ $[0;2)$, $[2;4)$, $[4;6)$, $[6;8)$, $[8;10]$), ta phải nhóm dữ liệu điểm:

1. Nháy phải vào một ô nhãn điểm trong cột Rows → chọn Group…
2. Trong hộp thoại *Grouping* đặt Starting at = 0, Ending at = 10, By = 2 (độ rộng mỗi nhóm bằng $2$) → OK.

PivotTable tự gộp thành các nhóm và đếm tần số mỗi nhóm:

| Khoảng điểm | Tần số (Count) |
|---|---|
| $[0;2)$ | $m_1$ |
| $[2;4)$ | $m_2$ |
| $[4;6)$ | $m_3$ |
| $[6;8)$ | $m_4$ |
| $[8;10]$ | $m_5$ |
| Tổng | $N$ |

Muốn độ rộng nhóm khác (khớp đúng trục hoành của Hình 11.2) chỉ cần đổi lại giá trị By khi Group. Chọn PivotTable → Insert → Column Chart, chỉnh *Gap Width = 0* để các cột liền nhau, ta được biểu đồ tần số ghép nhóm (histogram) đúng như Hình 11.2.

## Kiểm tra

- Tổng tần số mỗi bảng phải bằng sĩ số lớp $N$: $\sum n_i = \sum m_j = N$. Nếu lệch, kiểm tra lại vùng dữ liệu nguồn (ô trống hoặc điểm nhập sai kiểu).
- So khớp chiều cao từng cột trong Hình 11.2 với giá trị *Tần số* tương ứng: khớp từng giá trị nghĩa là bảng đã lập đúng.
- Mỗi lần dữ liệu thay đổi, nháy phải PivotTable → *Refresh* để bảng và biểu đồ tự cập nhật.

Đáp số