Giải Luyện tập trang 91 Chuyên đề Tin học 12
Đề bài
Hình 15.8 cho số liệu mẫu thu nhập bình quân đầu người/tháng của hai địa phương A và B. Thu nhập bình quân đầu người/tháng ở A và B khác nhau, đúng hay sai? Kết luận với mức ý nghĩa 5%.
Hình 15.8. Thu nhập bình quân đầu người/tháng ở hai địa phương A và B. Đơn vị: 1 000 đồng.
| Năm | 2002 | 2004 | 2006 | 2008 | 2010 | 2012 | 2014 | 2016 | 2018 | 2019 | 2020 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| A | 358 | 498 | 666 | 1065 | 1580 | 2351 | 3265 | 3883 | 4775 | 5190.7 | 5084.1 |
| B | 371 | 471 | 628 | 940 | 1247 | 1797 | 2327 | 2778 | 3585 | 3886.4 | 3874.1 |
Lời giải
Phân tích. Số liệu của A và B được đo trên cùng các năm, nên mỗi năm cho một cặp quan sát . Đây là bài toán kiểm định trên mẫu ghép cặp: ta xét hiệu rồi kiểm định xem trung bình các hiệu có khác hay không. Không dùng kiểm định hai mẫu độc lập, vì hai dãy số liệu không độc lập (cùng tăng theo thời gian); nếu coi là độc lập thì độ phân tán rất lớn do xu thế tăng theo năm sẽ che lấp chênh lệch thực sự giữa A và B.
Gọi là trung bình của hiệu . Vì câu hỏi là "có khác nhau hay không" nên kiểm định hai phía:
Bước 1. Lập hiệu cho từng năm.
| Năm | | | |
|---|---|---|---|
| 2002 | 358 | 371 | |
| 2004 | 498 | 471 | |
| 2006 | 666 | 628 | |
| 2008 | 1065 | 940 | |
| 2010 | 1580 | 1247 | |
| 2012 | 2351 | 1797 | |
| 2014 | 3265 | 2327 | |
| 2016 | 3883 | 2778 | |
| 2018 | 4775 | 3585 | |
| 2019 | | | |
| 2020 | | | |
Cỡ mẫu .
Bước 2. Trung bình mẫu của các hiệu.
Bước 3. Độ lệch chuẩn mẫu của các hiệu.
Bước 4. Thống kê kiểm định. Vì nhỏ và chưa biết phương sai, dùng thống kê theo phân phối Student với bậc tự do:
Bước 5. Miền bác bỏ. Kiểm định hai phía, , bậc tự do , tra bảng phân phối được giá trị tới hạn . Bác bỏ khi .
Bước 6. Kết luận. Vì nên bác bỏ . Với mức ý nghĩa , có đủ cơ sở thống kê để kết luận thu nhập bình quân đầu người/tháng ở hai địa phương A và B khác nhau.
Vậy khẳng định "thu nhập bình quân đầu người/tháng ở A và B khác nhau" là ĐÚNG.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.