Chuyên đề học tập Tin học 12

Giải Nhiệm vụ 1.2 trang 89 Chuyên đề Tin học 12

Bài 15. Thực hành kiểm định giả thuyết thống kê   Đã kiểm chéo

Đề bài

Trung bình điểm Vật lí của sinh viên trúng tuyển của trường là 8.15. Trung bình điểm Vật lí của sinh viên trúng tuyển trong dữ liệu ở Hình 11.1 có khác mức này không? Kiểm định giả thuyết về ý kiến này với mức ý nghĩa 5%.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 89 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 11.1. Dữ liệu sinh viên trúng tuyển — ảnh chụp màn hình bảng tính Excel, in ở trang 62 của sách (Bài 11).

Bảng gồm 24 dòng dữ liệu (hàng Excel 2–25) và 8 cột: A = MHS (mã hồ sơ), B = Họ và tên, C = Giới tính (Nam/Nữ), D = Ngành học (N1/N2/N3), E = Toán, F = Vật lí, G = Hoá học, H = Tổng điểm.

| Hàng | MHS | Họ và tên | Giới tính | Ngành | Toán | Vật lí | Hoá học | Tổng điểm |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2 | 3769 | Tống Nguyễn Phương An | Nữ | N1 | 8.80 | 9.00 | 8.50 | 26.30 |
| 3 | 3776 | Phạm Tuấn Anh | Nam | N1 | 8.60 | 8.50 | 6.75 | 23.85 |
| 4 | 3777 | Trần Hảo Anh | Nữ | N1 | 8.40 | 8.00 | 4.75 | 21.15 |
| 5 | 3791 | Giàng A Dũng | Nam | N1 | 8.60 | 8.25 | 7.75 | 24.60 |
| 6 | 3792 | Lê Duy | Nam | N1 | 9.00 | 9.25 | 5.75 | 24.00 |
| 7 | 3793 | Nguyễn Đức Duy | Nam | N1 | 7.80 | 9.25 | 9.50 | 26.55 |
| 8 | 3794 | Đào Thị Mỹ Duyên | Nữ | N1 | 8.80 | 7.75 | 7.00 | 23.55 |
| 9 | 3797 | Nguyễn Ngọc Hải Dương | Nữ | N1 | 8.40 | 7.75 | 8.00 | 24.15 |
| 10 | 4508 | Nguyễn Hoài An | Nữ | N2 | 8.20 | 8.50 | 8.00 | 24.70 |
| 11 | 4512 | Đỗ Hương Anh | Nữ | N2 | 8.60 | 7.00 | 4.25 | 19.85 |
| 12 | 4519 | Hoàng Thị Vân Anh | Nữ | N2 | 8.40 | 9.00 | 5.00 | 22.40 |
| 13 | 4545 | Nguyễn Thị Khánh Chi | Nữ | N2 | 8.60 | 6.50 | 8.50 | 23.60 |
| 14 | 4548 | Phạm Thị Khánh Chi | Nữ | N2 | 8.40 | 8.25 | 3.25 | 19.90 |
| 15 | 4551 | Nguyễn Thanh Doan | Nữ | N2 | 8.20 | 8.50 | 9.50 | 26.20 |
| 16 | 4553 | Nguyễn Đức Duy | Nam | N2 | 8.60 | 8.00 | 7.25 | 23.85 |
| 17 | 4555 | Trương Khánh Duy | Nam | N2 | 8.00 | 9.25 | 6.00 | 23.25 |
| 18 | 4741 | Nguyễn Thị Vân Anh | Nữ | N3 | 8.40 | 6.25 | 9.75 | 24.40 |
| 19 | 4744 | Phan Hà Anh | Nữ | N3 | 8.60 | 9.50 | 6.00 | 24.10 |
| 20 | 4753 | Hoàng Thị Ngọc Ánh | Nữ | N3 | 9.40 | 7.75 | 7.25 | 24.40 |
| 21 | 4756 | Phạm Thị Ngọc Ánh | Nữ | N3 | 9.00 | 9.25 | 8.75 | 27.00 |
| 22 | 4763 | Vì Thị Minh Châu | Nữ | N3 | 8.60 | 8.00 | 6.50 | 23.10 |
| 23 | 4773 | Nguyễn Tùng Dương | Nam | N3 | 8.80 | 9.00 | 6.25 | 24.05 |
| 24 | 4776 | Nguyễn Trọng Đạt | Nam | N3 | 8.20 | 9.00 | 4.50 | 21.70 |
| 25 | 4784 | Vũ Trường Giang | Nam | N3 | 8.80 | 9.00 | 8.00 | 25.80 |

Mỗi dòng thoả Tổng điểm = Toán + Vật lí + Hoá học (nghiệm đủ 24/24 dòng). Theo giới tính: 9 nam, 15 nữ. Theo ngành: N1 có 8, N2 có 8, N3 có 8 sinh viên.

Lời giải

## Phân tích bài toán

Đây là bài kiểm định giả thuyết về giá trị trung bình của một tổng thể, dựa trên một mẫu, khi phương sai tổng thể chưa biết nên ta dùng kiểm định t một mẫu (one–sample *t*-test) như hướng dẫn trong bài.

Dữ liệu cần dùng là cột Vật lí (cột F) của 24 sinh viên:

9,00  8,50  8,00  8,25  9,25  9,25  7,75  7,75  8,50  7,00  9,00  6,509{,}00\;8{,}50\;8{,}00\;8{,}25\;9{,}25\;9{,}25\;7{,}75\;7{,}75\;8{,}50\;7{,}00\;9{,}00\;6{,}50
8,25  8,50  8,00  9,25  6,25  9,50  7,75  9,25  8,00  9,00  9,00  9,008{,}25\;8{,}50\;8{,}00\;9{,}25\;6{,}25\;9{,}50\;7{,}75\;9{,}25\;8{,}00\;9{,}00\;9{,}00\;9{,}00

Cỡ mẫu n=24n = 24.

## a) Đặt giả thuyết

Gọi μ\mu là điểm Vật lí trung bình của tổng thể sinh viên trúng tuyển. Ý kiến "trung bình là 8,15" cho ta giả thuyết:

- Giả thuyết gốc: H0: μ=8,15H_0:\ \mu = 8{,}15
- Đối thuyết (hai phía, vì câu hỏi là *có khác hay không*): H1: μ≠8,15H_1:\ \mu \ne 8{,}15

Mức ý nghĩa α=0,05\alpha = 0{,}05.

##

b) Tính các đặc trưng mẫu

Trung bình mẫu:

∑xi=200,50⇒xˉ=200,5024≈8,354\sum x_i = 200{,}50 \quad\Rightarrow\quad \bar{x} = \frac{200{,}50}{24} \approx 8{,}354

Độ lệch chuẩn mẫu (chia cho n−1n-1):

∑xi2=1692,875,∑(xi−xˉ)2=1692,875−200,50224≈17,865\sum x_i^2 = 1692{,}875,\qquad \sum (x_i-\bar{x})^2 = 1692{,}875 - \frac{200{,}50^2}{24} \approx 17{,}865

s2=17,86524−1≈0,7767⇒s≈0,881s^2 = \frac{17{,}865}{24-1} \approx 0{,}7767 \quad\Rightarrow\quad s \approx 0{,}881

##

c) Thống kê kiểm định

t=xˉ−μ0 s/n =8,354−8,15 0,881/24 =0,2040,180≈1,135t = \frac{\bar{x} - \mu_0}{\,s/\sqrt{n}\,} = \frac{8{,}354 - 8{,}15}{\,0{,}881/\sqrt{24}\,} = \frac{0{,}204}{0{,}180} \approx 1{,}135

Bậc tự do df=n−1=23df = n-1 = 23.

##

d) So sánh và kết luận

Cách 1 — dùng giá trị tới hạn. Với kiểm định hai phía, α=0,05\alpha = 0{,}05, df=23df = 23:

t0,025; 23≈2,069t_{0{,}025;\,23} \approx 2{,}069

Vì ∣t∣≈1,135<2,069|t| \approx 1{,}135 < 2{,}069 nên không đủ cơ sở bác bỏ H0H_0.

Cách 2 — dùng p-value (ví dụ `scipy.stats.ttest_1samp(vat_li, 8.15)` trong Python):

p≈0,268>0,05p \approx 0{,}268 > 0{,}05

Vì p>αp > \alpha nên cũng không bác bỏ H0H_0.

Kết luận: Với mức ý nghĩa 5%, chưa có bằng chứng thống kê cho thấy điểm Vật lí trung bình của sinh viên trúng tuyển trong dữ liệu Hình 11.1 khác mức 8,15. Nói cách khác, sai khác giữa trung bình mẫu (≈8,35\approx 8{,}35) và mức 8,15 có thể chỉ do ngẫu nhiên của mẫu.

Đáp số

H₀: μ = 8,15; H₁: μ ≠ 8,15 (mức ý nghĩa 5%)x̄ ≈ 8,354; s ≈ 0,881; t ≈ 1,135 (df = 23); |t| < t₀,₀₂₅ = 2,069 (p ≈ 0,268 > 0,05) ⇒ không bác bỏ H₀: trung bình điểm Vật lí không khác 8,15

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.