Giải Dừng lại và suy ngẫm 2 trang 48 Chuyên đề Sinh học 12

Lời giải

Phân tích bản chất của kiểm soát sinh học:

Kiểm soát sinh học là biện pháp sử dụng thiên địch (vật ăn thịt, vật kí sinh, vi sinh vật gây bệnh...) để khống chế số lượng sinh vật gây hại, giữ mật độ sâu hại ở dưới ngưỡng gây thiệt hại kinh tế. Hiệu quả của biện pháp phụ thuộc vào việc duy trì được tỉ lệ hợp lí giữa quần thể thiên địch và quần thể sinh vật gây hại.

Vì sao cần thả bổ sung thiên địch:

- Trong tự nhiên, số lượng thiên địch có sẵn ở khu vực canh tác thường thấp, không đủ để khống chế kịp thời quần thể sinh vật gây hại khi chúng bùng phát, nên cần thả bổ sung để nhanh chóng nâng mật độ thiên địch lên mức đủ hiệu lực.

- Quần thể thiên địch biến động theo thời gian: chúng có thể bị chết, di cư đi nơi khác, bị tác động bởi thuốc bảo vệ thực vật, điều kiện thời tiết bất lợi hoặc chính bị kẻ thù khác tiêu diệt, làm số lượng giảm dần → phải thả bổ sung để bù lại phần hao hụt.

- Mối quan hệ thiên địch – sinh vật gây hại là quan hệ khống chế sinh học: khi thiên địch tiêu diệt bớt sâu hại thì nguồn thức ăn của thiên địch giảm, dẫn tới số lượng thiên địch cũng giảm theo; sau đó sâu hại lại có cơ hội tăng lên. Thả bổ sung giúp duy trì mật độ thiên địch ổn định, không để sâu hại phục hồi và bùng phát trở lại.

- Nhiều loài thiên địch được nhân nuôi và thả vào (ví dụ ong mắt đỏ, bọ rùa...) không sinh sản đủ nhanh hoặc không thích nghi lâu dài với điều kiện đồng ruộng, nên phải thả nhiều đợt, đúng thời điểm sâu hại phát sinh mới bảo đảm hiệu quả kiểm soát.

Kết luận: Thả bổ sung thiên địch là để bù đắp sự hao hụt và biến động số lượng của quần thể thiên địch, duy trì mật độ thiên địch đủ lớn và tỉ lệ hợp lí so với sinh vật gây hại, nhờ đó khống chế lâu dài, giữ sâu hại luôn ở dưới ngưỡng gây hại.

Đáp số