Giải Bài 5 trang 74 Chuyên đề Sinh học 12

Lời giải

a) Một số hoạt động nhằm làm giảm nhẹ tác động hoặc thích ứng với biến đổi khí hậu

*Nhóm hoạt động giảm nhẹ (giảm phát thải khí nhà kính, tác động vào nguyên nhân gây biến đổi khí hậu):*

- Sử dụng tiết kiệm, hiệu quả năng lượng; thay thế nhiên liệu hóa thạch (than, dầu mỏ) bằng các nguồn năng lượng tái tạo, sạch như năng lượng mặt trời, gió, thủy điện, sinh khối.
- Trồng rừng, phục hồi rừng và bảo vệ rừng để tăng khả năng hấp thụ, lưu giữ carbon (bể chứa carbon), giảm lượng $CO_2$ trong khí quyển.
- Phát triển giao thông xanh (xe điện, phương tiện công cộng), sản xuất nông nghiệp và công nghiệp phát thải thấp.
- Giảm thiểu, tái sử dụng, tái chế rác thải; xử lí chất thải hợp lí để hạn chế phát thải khí $CH_4$ và $CO_2$.

*Nhóm hoạt động thích ứng (điều chỉnh để sống chung, giảm thiệt hại do biến đổi khí hậu đang xảy ra):*

- Xây dựng, nâng cấp hệ thống đê điều, hồ chứa, công trình chống ngập, chống xâm nhập mặn; quy hoạch vùng dân cư tránh khu vực rủi ro.
- Chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi; sử dụng giống chịu hạn, chịu mặn, chịu ngập; điều chỉnh lịch thời vụ phù hợp với khí hậu thay đổi.
- Sử dụng tiết kiệm nước, xây dựng hệ thống tưới tiêu, trữ nước cho mùa khô hạn.
- Xây dựng hệ thống cảnh báo sớm thiên tai (bão, lũ, hạn hán); nâng cao nhận thức và năng lực ứng phó của cộng đồng.

b) Phân tích những lợi ích của sinh thái nhân văn trong thích ứng với biến đổi khí hậu

Sinh thái nhân văn nghiên cứu mối quan hệ tương tác qua lại giữa con người (hệ xã hội) với môi trường tự nhiên (hệ sinh thái), hướng tới sự hài hòa và phát triển bền vững. Cách tiếp cận này mang lại nhiều lợi ích trong thích ứng với biến đổi khí hậu:

- Nhìn nhận con người và tự nhiên là một hệ thống thống nhất: sinh thái nhân văn đánh giá đầy đủ cả yếu tố tự nhiên lẫn yếu tố kinh tế – xã hội – văn hóa, nhờ đó đưa ra các giải pháp thích ứng toàn diện, phù hợp với từng cộng đồng và vùng sinh thái thay vì giải pháp đơn lẻ, cục bộ.

- Phát huy tri thức bản địa và sự tham gia của cộng đồng: các kinh nghiệm truyền thống (lịch thời vụ, giống cây trồng – vật nuôi địa phương, cách phòng tránh thiên tai…) được kế thừa và kết hợp với khoa học hiện đại, giúp giải pháp thích ứng khả thi, bền vững và được cộng đồng chấp nhận.

- Sử dụng hợp lí, bảo vệ tài nguyên và duy trì các dịch vụ hệ sinh thái: nhờ hiểu rõ mối quan hệ người – môi trường, con người khai thác tài nguyên trong giới hạn phục hồi của tự nhiên, bảo vệ rừng, đất, nguồn nước, đa dạng sinh học – chính là những "lá chắn tự nhiên" giúp giảm nhẹ tác hại của biến đổi khí hậu.

- Cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường: sinh thái nhân văn định hướng phát triển không vượt quá sức chịu tải của hệ sinh thái, góp phần giảm phát thải, nâng cao chất lượng cuộc sống và bảo đảm công bằng giữa các thế hệ.

- Nâng cao khả năng chống chịu (tính thích ứng) của cả hệ tự nhiên và hệ xã hội: một hệ sinh thái – xã hội được quản lí hài hòa sẽ có sức chống chịu cao hơn trước các cú sốc khí hậu (bão, lũ, hạn hán), phục hồi nhanh hơn và giảm thiểu rủi ro cho con người.

→ Như vậy, sinh thái nhân văn cung cấp cơ sở khoa học và cách tiếp cận tổng hợp để con người vừa thích ứng, vừa làm giảm nhẹ biến đổi khí hậu, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.

Đáp số