Giải Dừng lại và suy ngẫm 4 trang 73 Chuyên đề Sinh học 12

Lời giải

a) Tại sao nói con người là thủ phạm chính của biến đổi khí hậu hiện đại?

- Biến đổi khí hậu hiện đại biểu hiện chủ yếu ở sự nóng lên toàn cầu, nguyên nhân trực tiếp là do nồng độ khí nhà kính trong khí quyển (chủ yếu là $CO_2$, $CH_4$, $N_2O$, hơi nước…) tăng nhanh, làm tăng cường hiệu ứng nhà kính và giữ lại nhiều nhiệt hơn ở bề mặt Trái Đất.

- Các hoạt động của con người chính là nguồn phát thải khí nhà kính lớn nhất và tăng mạnh từ thời kì cách mạng công nghiệp đến nay:
+ Đốt nhiên liệu hóa thạch (than đá, dầu mỏ, khí đốt) trong công nghiệp, giao thông, sản xuất điện → thải ra lượng lớn $CO_2$.
+ Phá rừng, thu hẹp thảm thực vật → làm giảm khả năng hấp thụ $CO_2$ qua quang hợp, đồng thời giải phóng lượng carbon tích lũy trong sinh khối.
+ Sản xuất nông nghiệp (chăn nuôi gia súc, canh tác lúa nước, dùng phân bón) → phát thải $CH_4$ và $N_2O$.
+ Hoạt động công nghiệp, xử lí rác thải, khai thác khoáng sản… làm tăng thêm các khí nhà kính.

- Tốc độ tăng nồng độ khí nhà kính và tốc độ nóng lên toàn cầu hiện nay nhanh hơn rất nhiều so với các biến đổi khí hậu tự nhiên trong lịch sử Trái Đất, và trùng khớp về thời gian với sự gia tăng dân số cùng quy mô hoạt động kinh tế của con người.

→ Vì vậy, có thể khẳng định con người (thông qua các hoạt động phát thải khí nhà kính) là nguyên nhân chủ yếu, là thủ phạm chính gây ra biến đổi khí hậu hiện đại.

b) Con người cần làm gì để ứng phó với biến đổi khí hậu?

Ứng phó với biến đổi khí hậu theo hai hướng chính: *giảm nhẹ* (hạn chế phát thải, giảm nguyên nhân) và *thích ứng* (hạn chế tác hại), đồng thời nâng cao ý thức và tăng cường hợp tác.

*Giảm nhẹ biến đổi khí hậu (giảm phát thải khí nhà kính):*
- Giảm sử dụng nhiên liệu hóa thạch; phát triển và sử dụng các nguồn năng lượng tái tạo, năng lượng sạch (năng lượng mặt trời, gió, thủy điện, sinh khối…).
- Sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả; phát triển công nghệ ít phát thải.
- Bảo vệ và trồng rừng, phủ xanh đất trống đồi trọc để tăng hấp thụ $CO_2$.
- Phát triển nông nghiệp bền vững, giảm phát thải $CH_4$, $N_2O$; thu gom và xử lí tốt chất thải.

*Thích ứng với biến đổi khí hậu:*
- Xây dựng công trình phòng chống thiên tai (đê điều, hồ chứa), hệ thống cảnh báo sớm bão, lũ lụt, hạn hán, nước biển dâng.
- Chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, mùa vụ phù hợp với điều kiện khí hậu mới; sử dụng hợp lí tài nguyên nước.
- Bảo vệ đa dạng sinh học và các hệ sinh thái.

*Nâng cao ý thức và hợp tác:*
- Tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường, sống xanh, tiêu dùng bền vững.
- Thực hiện và tăng cường hợp tác quốc tế trong cắt giảm phát thải khí nhà kính (các công ước, thỏa thuận về khí hậu).

Đáp số