Giải Luyện tập và Vận dụng 2 trang 15 Chuyên đề Sinh học 11
Đề bài
Cây rau trồng trong hệ thống thuỷ canh của một số gia đình có hiện tượng vàng lá, cây yếu và rễ bị nhớt. Hãy giải thích hiện tượng trên và đề xuất cách khắc phục.
Lời giải
## Giải thích hiện tượng
Trong hệ thống thuỷ canh, rễ cây ngập hoàn toàn trong dung dịch dinh dưỡng. Rễ là cơ quan hô hấp mạnh: cần oxygen để oxi hoá chất hữu cơ, tạo ATP cung cấp năng lượng cho quá trình hút nước và hút khoáng chủ động.
Nguyên nhân gốc – dung dịch thiếu oxygen:
- Khi dung dịch không được sục khí (thông khí) thường xuyên, lượng oxygen hoà tan cạn dần. Rễ ngập trong môi trường thiếu oxygen buộc phải chuyển sang hô hấp kị khí, tạo rất ít ATP và sinh các sản phẩm độc (ethanol, lactate) gây tổn thương, làm chết dần tế bào rễ.
- Môi trường yếm khí tạo điều kiện cho vi khuẩn, nấm gây thối phát triển mạnh, phân huỷ rễ và tiết chất nhầy (màng sinh học) bám quanh rễ → rễ thối, có lớp nhớt.
- Rễ hư hại, thiếu năng lượng nên không hút được nước và chất khoáng (nhất là N, Mg…). Thiếu khoáng để tổng hợp diệp lục làm lá vàng (chlorosis); thiếu nước và dinh dưỡng làm cây còi cọc, yếu ớt.
→ Vậy hiện tượng vàng lá, cây yếu và rễ nhớt bắt nguồn chủ yếu từ việc dung dịch dinh dưỡng thiếu oxygen (kèm theo khả năng nồng độ, pH dinh dưỡng không phù hợp do lâu ngày không thay), dẫn tới thối rễ và rối loạn hút nước, hút khoáng.
## Cách khắc phục
- Sục khí cho dung dịch dinh dưỡng bằng máy bơm khí/đá bọt, hoặc cho dung dịch chảy tuần hoàn, để tăng oxygen hoà tan cung cấp cho rễ hô hấp hiếu khí.
- Loại bỏ cây, rễ đã thối; vệ sinh, khử trùng toàn bộ hệ thống và dụng cụ để diệt vi sinh vật gây bệnh.
- Thay và bổ sung dung dịch dinh dưỡng định kỳ, pha đúng nồng độ, đúng tỉ lệ khoáng và điều chỉnh pH phù hợp với loại rau (khoảng ).
- Che tối phần chứa dung dịch để hạn chế tảo, vi sinh vật; kiểm soát nhiệt độ dung dịch không quá cao.
Đáp số
Lưu ý: Trọng tâm kiến thức lớp 11 là rễ hô hấp cần oxygen; nguyên nhân gốc của cả vàng lá, cây yếu và rễ nhớt là dung dịch ngập không sục khí → thiếu oxygen → hô hấp kị khí + vi sinh vật yếm khí gây thối nhớ
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.