Chuyên đề học tập Ngữ văn 11

Giải Câu 3 trang 78 Chuyên đề Ngữ văn 11

Chuyên đề 1. Tập nghiên cứu và viết báo cáo về một vấn đề văn học trung đại Việt Nam   Gợi ý trả lời

Đề bài

Bài viết đã giúp bạn hình dung được một Hồ Xuân Hương như thế nào trong đời và trong thơ?
(văn bản: Trần Thị Trâm, Tuyển tập 15 năm tạp chí "Văn học và Tuổi trẻ" – Chân dung văn học, tập một, NXB Giáo dục, Hà Nội, 2008)

Gợi ý trả lời

Câu 3 (trang 79). Bài viết đã giúp bạn hình dung được một Hồ Xuân Hương như thế nào trong đời và trong thơ?

Qua bài viết chân dung văn học của Trần Thị Trâm, người đọc có thể hình dung một Hồ Xuân Hương vừa sống động ngoài đời, vừa độc đáo trong thơ – hai phương diện ấy soi chiếu và thống nhất với nhau.

a) Hồ Xuân Hương trong cuộc đời

- Là một người phụ nữ tài hoa, thông minh, sắc sảo nhưng lại chịu nhiều thiệt thòi, truân chuyên trong đường tình duyên: cảnh làm lẽ, duyên phận dở dang, góa bụa. Cuộc đời bà nếm trải đủ những bất hạnh mà người phụ nữ trong xã hội phong kiến phải gánh chịu.
- Là người có cá tính mạnh mẽ, bản lĩnh, không chịu khuất phục, cam chịu trước số phận và trước những ràng buộc khắt khe, bất công của lễ giáo phong kiến đối với người phụ nữ.
- Là người giao du rộng, có quan hệ với nhiều danh sĩ đương thời, chứng tỏ một vị thế và tài năng được thừa nhận; đồng thời là người gắn bó, thấu hiểu và đồng cảm sâu sắc với thân phận những người phụ nữ cùng cảnh ngộ.

b) Hồ Xuân Hương trong thơ

- Là một nhà thơ có cá tính sáng tạo độc đáo, một phong cách riêng không trộn lẫn – được tôn vinh là "Bà chúa thơ Nôm". Bà sử dụng điêu luyện tiếng Việt, ngôn ngữ đời sống dân gian (thành ngữ, tục ngữ, ca dao) đưa vào thơ một cách tự nhiên, sắc bén.
- Là tiếng nói mạnh mẽ đòi quyền sống, quyền hạnh phúc và khẳng định vẻ đẹp, giá trị của người phụ nữ; đồng thời là tiếng nói phản kháng, châm biếm, đả kích sâu cay thói đạo đức giả, sự bất công của xã hội nam quyền và những kẻ "hiền nhân quân tử" dởm.
- Thơ bà vừa trào phúng, góc cạnh, táo bạo (nghệ thuật "đố tục giảng thanh", lối nói hai nghĩa) vừa chan chứa chất trữ tình, nỗi niềm thương thân, khát khao yêu thương và hạnh phúc rất nhân bản.

c) Đánh giá chung

Bài viết giúp hình dung một Hồ Xuân Hương thống nhất giữa con người ngoài đời và con người trong thơ: một người phụ nữ tài năng, bản lĩnh, cá tính, dám sống và dám nói lên tiếng nói của giới mình giữa xã hội phong kiến ngặt nghèo. Chính những trải nghiệm cay đắng của cuộc đời đã làm nên một hồn thơ vừa ngang tàng, phản kháng, vừa thiết tha, nhân hậu – một hiện tượng độc đáo, có sức sống lâu bền trong nền văn học dân tộc.

*(Lưu ý: Đây là câu hỏi mở nêu cảm nhận; bạn có thể bổ sung cảm nghĩ riêng, miễn là bám sát nội dung văn bản.)*

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.