Chuyên đề học tập Ngữ văn 11

Giải Câu 3 trang 74 Chuyên đề Ngữ văn 11

Chuyên đề 3. Đọc, viết và giới thiệu về một tác giả văn học   Gợi ý trả lời

Đề bài

Dựa vào cách triển khai văn bản Nguye^~nTua^n,mộtphongcaˊchđộcđaˊovaˋtaˋihoaNguyễn Tuân, một phong cách độc đáo và tài hoa, bạn hãy lựa chọn và tìm những ý chính cho bài viết nghiên cứu phong cách nghệ thuật của một tác giả trong sách giáo khoa Ngữ văn lớp 11.
(văn bản: Nguyễn Tuân, một phong cách độc đáo và tài hoa (Nguyễn Đăng Mạnh))

Gợi ý trả lời

a) Trước hết, nhận diện cách triển khai của văn bản mẫu *Nguyễn Tuân, một phong cách độc đáo và tài hoa* (Nguyễn Đăng Mạnh)

Để làm theo, cần thấy tác giả Nguyễn Đăng Mạnh đã triển khai bài nghiên cứu phong cách theo một mạch khá rõ:

- Nêu luận điểm bao trùm: Nguyễn Tuân là một phong cách *độc đáo, tài hoa, uyên bác* — xem phong cách như dấu ấn riêng không lặp lại.
- Chia phong cách thành những phương diện biểu hiện cụ thể rồi phân tích lần lượt: cái *tôi* tài hoa uyên bác; cảm hứng đặc biệt với cái đẹp, cái phi thường, gây ấn tượng mạnh; cách quan sát, khám phá sự vật ở phương diện văn hoá, thẩm mĩ; nghệ thuật ngôn từ giàu có, sáng tạo; sở trường thể tuỳ bút.
- Mỗi phương diện đều gắn với dẫn chứng từ tác phẩm (Chữ người tử tù, Người lái đò Sông Đà…) để chứng minh.
- Kết lại bằng việc đánh giá vị trí, đóng góp của tác giả cho nền văn học.

→ Mô hình chung: *luận điểm khái quát về phong cách → tách thành các đặc điểm → phân tích + dẫn chứng từng đặc điểm → khẳng định đóng góp*. Đây chính là khung tôi sẽ vận dụng.

b) Lựa chọn tác giả

Tôi chọn Nam Cao — tác giả có truyện *Chí Phèo* được học trong SGK Ngữ văn 11 (bộ Kết nối tri thức), một cây bút có phong cách nghệ thuật đậm nét, dễ triển khai thành bài nghiên cứu.

c) Tìm những ý chính cho bài viết nghiên cứu phong cách nghệ thuật của Nam Cao (sắp theo đúng khung ở mục a)

*Mở đầu — nêu luận điểm bao trùm:*
- Nam Cao là một trong những cây bút xuất sắc của trào lưu văn học hiện thực phê phán 1930–1945, có phong cách nghệ thuật độc đáo: luôn hướng về đời sống tinh thần của con người, giàu chất triết lí và một trái tim nhân đạo thấm thía.

*Thân bài — tách phong cách thành các phương diện, mỗi ý kèm dẫn chứng:*
- Đề tài và cảm hứng chủ đạo: tập trung vào hai mảng — người nông dân nghèo bị tha hoá (*Chí Phèo*, *Lão Hạc*) và người trí thức tiểu tư sản sống mòn, vỡ mộng (*Đời thừa*, *Sống mòn*). Luôn day dứt về nhân phẩm bị huỷ hoại.
- Khám phá con người ở chiều sâu nội tâm, tâm lí: biệt tài phân tích, miêu tả những diễn biến tâm lí phức tạp, những giằng xé bên trong (quá trình thức tỉnh và bi kịch bị cự tuyệt quyền làm người của Chí Phèo).
- Tư tưởng nhân đạo mới mẻ, sâu sắc: không chỉ thương xót mà còn phát hiện, trân trọng phần người, phần lương thiện ẩn sâu trong con người bị vùi dập; đặt ra vấn đề nhân phẩm và quyền sống.
- Chất triết lí và tính khái quát: từ chuyện đời thường rút ra những suy ngẫm về con người, về nghệ thuật, về lẽ sống (quan niệm 'văn chương phải khơi những nguồn chưa ai khơi' trong *Đời thừa*).
- Nghệ thuật trần thuật và ngôn ngữ: kết cấu linh hoạt, trần thuật đa giọng điệu, lời kể hoà vào lời nhân vật (độc thoại nội tâm, nửa trực tiếp); ngôn ngữ sống động, gần lời ăn tiếng nói hằng ngày, giọng điệu lạnh lùng mà chan chứa yêu thương.

*Kết — khẳng định đóng góp:*
- Nam Cao góp phần đưa truyện ngắn và tiểu thuyết hiện thực Việt Nam đạt tới trình độ cao về nghệ thuật phân tích tâm lí và tư tưởng nhân đạo, để lại dấu ấn phong cách không thể trộn lẫn.

(Bài nghiên cứu hoàn chỉnh sẽ viết triển khai từng ý trên thành đoạn, có dẫn chứng và phân tích; ở câu này nhiệm vụ là *lựa chọn và tìm các ý chính* nên trình bày dưới dạng hệ thống ý như trên.)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.