Giải Câu hỏi 3 trang 48 Chuyên đề Ngữ văn 11
Đề bài
Nêu một số ví dụ vay mượn từ ngữ của các ngôn ngữ châu Âu mà bạn cho là rất cần thiết hoặc không cần thiết.
Gợi ý trả lời
Vay mượn từ ngữ châu Âu trong tiếng Việt
Trong quá trình giao lưu, tiếp xúc văn hóa, tiếng Việt đã tiếp nhận nhiều từ ngữ của các ngôn ngữ châu Âu (chủ yếu là tiếng Pháp và tiếng Anh). Việc vay mượn này có mặt tích cực (bổ sung những từ ngữ mà tiếng Việt chưa có, nhất là trong các lĩnh vực khoa học, kĩ thuật, đời sống hiện đại) nhưng cũng có mặt tiêu cực (lạm dụng, dùng từ nước ngoài trong khi tiếng Việt đã có từ tương đương, gây khó hiểu và làm mất sự trong sáng của tiếng Việt). Có thể nêu một số ví dụ như sau:
a) Những từ ngữ vay mượn mà em cho là rất cần thiết
Đây là những từ chỉ sự vật, khái niệm mới du nhập vào nước ta, trước đó tiếng Việt chưa có từ để gọi tên, nên việc vay mượn giúp làm giàu thêm vốn từ:
- Các từ chỉ đồ vật, sản phẩm mới: *ô tô, ga (ra), pê-đan, săm, lốp, xà phòng, cà phê, sô-cô-la, bơ, pho mát, xúc xích, va li, pin, ga, phanh*.
- Các từ thuộc lĩnh vực khoa học – kĩ thuật, công nghệ: *internet, website, email, file, video, laser, vitamin, axit, ca-lo, mô-tơ, pít-tông, ti vi, ra-đi-ô*.
- Các từ chỉ khái niệm, lĩnh vực mới trong đời sống hiện đại: *ten-nít, bóng (đá), ô-xy, gen, clo, vắc-xin*.
Những từ này rất cần thiết vì chúng gọi tên chính xác, ngắn gọn các sự vật, khái niệm mà tiếng Việt không có sẵn từ tương đương; nếu không vay mượn thì phải diễn đạt dài dòng hoặc không thể diễn đạt được.
b) Những từ ngữ vay mượn mà em cho là không cần thiết
Đây là những trường hợp lạm dụng tiếng nước ngoài, dùng từ châu Âu trong khi tiếng Việt đã có từ tương đương hoàn toàn, nhất là trong giao tiếp hằng ngày của giới trẻ:
- Dùng *show* thay cho *buổi biểu diễn*; *fan* thay cho *người hâm mộ*; *like* thay cho *thích*; *sorry* thay cho *xin lỗi*; *thank you* thay cho *cảm ơn*.
- Dùng *shopping* thay cho *mua sắm*; *teen* thay cho *tuổi mới lớn / thiếu niên*; *hot* thay cho *nóng / gây chú ý*; *style* thay cho *phong cách*; *free* thay cho *miễn phí / rảnh rỗi*.
- Chen tiếng Anh vào câu tiếng Việt: "Mình *confirm* lại nhé", "Cái này rất *ok*", "Buổi *meeting* hôm nay", "Em *check* lại giúp".
Những từ này không cần thiết vì tiếng Việt đã có từ diễn đạt đầy đủ, chính xác ý nghĩa tương ứng. Việc lạm dụng chúng khiến lời nói trở nên khó hiểu, pha tạp, thiếu tự nhiên và làm giảm sự trong sáng, giàu đẹp của tiếng Việt.
Kết luận: Vay mượn từ ngữ là hiện tượng tất yếu, cần thiết để phát triển ngôn ngữ, nhưng chỉ nên vay mượn những từ mà tiếng Việt thực sự còn thiếu; cần tránh lạm dụng từ nước ngoài khi đã có từ thuần Việt tương đương để giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.