Giải Câu hỏi trang 33 Chuyên đề Lịch sử 12

Gợi ý trả lời

Mở đầu — Bối cảnh: Bước sang đầu thế kỉ XXI, nền kinh tế Nhật Bản vẫn chịu di chứng nặng nề của cuộc khủng hoảng "bong bóng kinh tế" cuối thập niên 1980 – đầu thập niên 1990. Suốt "thập kỉ mất mát" (1991–2000), kinh tế trì trệ, tăng trưởng thấp, giảm phát kéo dài, hệ thống ngân hàng ôm khối nợ xấu khổng lồ, nợ công tăng cao. Trước tình hình đó, Nhật Bản tiến hành một quá trình cải cách và phục hồi kinh tế kéo dài qua nhiều đời chính phủ.

a) Cải cách cơ cấu dưới thời Thủ tướng Cô-i-dư-mi (Koizumi, 2001–2006):
- Thực hiện đường lối "cải cách cơ cấu" nhằm giảm vai trò can thiệp của Nhà nước, phát huy cơ chế thị trường.
- Tập trung xử lí nợ xấu trong hệ thống ngân hàng, lành mạnh hóa tài chính – tiền tệ.
- Đẩy mạnh tư nhân hóa các doanh nghiệp, tập đoàn thuộc sở hữu nhà nước, tiêu biểu là tư nhân hóa ngành bưu chính (Japan Post).
- Cắt giảm chi tiêu công, tinh giản bộ máy hành chính, nới lỏng các quy định để khuyến khích đầu tư và cạnh tranh.
→ Nhờ đó kinh tế bước đầu phục hồi, lấy lại đà tăng trưởng trong những năm giữa thập niên đầu thế kỉ XXI.

b) Chính sách "Abenomics" dưới thời Thủ tướng A-bê Sin-dô (Abe Shinzo, từ năm 2012):
Sau tác động của khủng hoảng tài chính toàn cầu (2008) và thảm họa động đất – sóng thần năm 2011, Nhật Bản tiếp tục thúc đẩy phục hồi bằng chính sách kinh tế "Abenomics" với "ba mũi tên":
- *Nới lỏng chính sách tiền tệ:* tăng cung tiền để chống giảm phát, hạ giá đồng yên nhằm kích thích xuất khẩu.
- *Kích thích tài khóa:* tăng chi tiêu đầu tư công để thúc đẩy tổng cầu, tạo việc làm.
- *Cải cách cơ cấu:* cải thiện môi trường đầu tư, khuyến khích đổi mới – sáng tạo, nâng cao năng suất và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

c) Kết quả:
- Kinh tế Nhật Bản dần thoát khỏi tình trạng trì trệ và giảm phát, lấy lại tăng trưởng, thị trường tài chính ổn định hơn.
- Nhật Bản tiếp tục giữ vững vị thế là một trong những nền kinh tế hàng đầu thế giới (nền kinh tế lớn thứ hai thế giới trong phần lớn giai đoạn, từ năm 2010 đứng thứ ba sau Mỹ và Trung Quốc), là trung tâm kinh tế – tài chính lớn của khu vực và thế giới, đi đầu về khoa học – công nghệ.

Kết luận: Thông qua các cuộc cải cách cơ cấu thời Cô-i-dư-mi và chính sách Abenomics thời A-bê, Nhật Bản đã từng bước khắc phục hậu quả khủng hoảng, phục hồi và duy trì sự phát triển của nền kinh tế trong những năm đầu thế kỉ XXI.