Chuyên đề học tập Hoá học 12

Giải Bài 5 trang 43 Chuyên đề Hoá học 12

Bài 8. Liên kết và dạng hình học của phức chất   Đã kiểm chéo

Đề bài

Mô tả sự hình thành phức chất [FeF6]3−[FeF_6]^{3-} theo thuyết liên kết hoá trị. Biết Fe có Z = 26.

Lời giải

Bước 1. Viết cấu hình electron của Fe và ion Fe³⁺

Fe (Z = 26): 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 3d6 4s21s^2\,2s^2\,2p^6\,3s^2\,3p^6\,3d^6\,4s^2, tức [Ar] 3d6 4s2[Ar]\,3d^6\,4s^2.

Trong [FeF6]3−[FeF_6]^{3-}, mỗi phối tử F−F^- mang điện tích −1-1; tổng điện tích phức là −3-3, nên nguyên tử trung tâm là Fe³⁺ (số oxi hoá +3).

Fe³⁺: nhường 2 electron ở phân lớp 4s4s và 1 electron ở 3d3d ⇒ cấu hình [Ar] 3d5[Ar]\,3d^5 (5 electron ở phân lớp 3d).

Bước 2. Sắp xếp electron 3d của Fe³⁺

F−F^- là phối tử trường yếu nên không ghép đôi được các electron 3d3d. Năm electron 3d3d phân bố vào 5 orbital 3d3d, mỗi orbital một electron (5 electron độc thân):

3d: ↑ ↑ ↑ ↑ ↑3d:\ \uparrow\ \uparrow\ \uparrow\ \uparrow\ \uparrow

Vì cả 5 orbital 3d3d đều đã có electron, không còn orbital 3d3d trống để dùng cho sự lai hoá.

Bước 3. Lai hoá và nhận cặp electron của phối tử

Fe³⁺ phải dùng các orbital lớp ngoài còn trống là 4s4s, ba orbital 4p4p và hai orbital 4d4d để lai hoá:

4s+4p3+4d2→6 orbital lai hoá sp3d24s + 4p^3 + 4d^2 \rightarrow 6\ \text{orbital lai hoá}\ sp^3d^2

Sáu orbital lai hoá sp3d2sp^3d^2 này đều trống, hướng về 6 đỉnh của hình bát diện. Mỗi ion F−F^- (có các cặp electron chưa liên kết) cho một cặp electron vào một orbital lai hoá trống, tạo 6 liên kết cho – nhận Fe–F:

6 orbital sp3d2: ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓ ↑↓(6 cặp electron do 6 F− cho)\begin{array}{c} \text{6 orbital } sp^3d^2:\ \uparrow\downarrow\ \uparrow\downarrow\ \uparrow\downarrow\ \uparrow\downarrow\ \uparrow\downarrow\ \uparrow\downarrow\\ (\text{6 cặp electron do 6 } F^- \text{ cho}) \end{array}

Bước 4. Kết luận

- Kiểu lai hoá của Fe³⁺ là sp3d2sp^3d^2 ⇒ phức chất có dạng hình học bát diện (octahedral).
- Do dùng orbital 4d4d ở lớp ngoài nên đây là phức chất lai hoá ngoài (spin cao).
- Còn 5 electron độc thân ở phân lớp 3d3d ⇒ phức chất có tính thuận từ.

Đáp số

Fe³⁺: [Ar]3d5[Ar]3d^5; lai hoá sp3d2sp^3d^2, hình bát diện, phức spin cao (lai hoá ngoài), 5 electron độc thân, thuận từ

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.