Giải Bài 4 trang 43 Chuyên đề Hoá học 12
Đề bài
Dự đoán dạng hình học của phức chất và kiểu lai hoá của nguyên tử trung tâm trong phức chất, biết Ti có Z = 22.
Lời giải
Bước 1. Cấu hình electron của nguyên tử trung tâm và của ion .
Ti có nên cấu hình electron là:
Trong phức chất , phối tử trung hoà điện nên nguyên tử trung tâm có số oxi hoá . Khi tạo ion , nguyên tử Ti nhường 2 electron ở phân lớp và 1 electron ở phân lớp :
Sơ đồ các orbital hoá trị của (từ phân lớp trở ra): 1 orbital chứa 1 electron độc thân, 4 orbital còn trống, cùng với các orbital và trống.
Bước 2. Số phối trí và kiểu lai hoá.
Phức chất có 6 phối tử (phối tử đơn càng) liên kết với bằng 6 liên kết cho – nhận, nên số phối trí bằng 6. Nguyên tử trung tâm cần 6 orbital trống lai hoá với nhau để nhận 6 cặp electron do 6 phân tử cho vào.
Vì còn tới 4 orbital trống ( orbital trống), và việc dùng các orbital này không đòi hỏi ghép đôi electron độc thân (chỉ có 1 electron ), nên nguyên tử trung tâm dùng 2 orbital trống cùng với 1 orbital và 3 orbital để lai hoá:
Đây là kiểu lai hoá (lai hoá trong, dùng orbital ). Electron độc thân còn lại nằm ở một orbital không tham gia lai hoá, nên phức chất thuận từ với 1 electron độc thân.
*Lưu ý:* với các ion có ít electron (cấu hình –) như , do luôn sẵn orbital trống và không phải ghép đôi electron, phức bát diện tạo thành là lai hoá trong chứ không dùng orbital ngoài ().
Bước 3. Dự đoán dạng hình học.
6 orbital lai hoá hướng về 6 đỉnh của một hình bát diện đều, mỗi orbital nhận 1 cặp electron của 1 phân tử . Do đó phức chất có dạng bát diện đều (octahedral), với ở tâm và 6 phân tử ở 6 đỉnh.
Kết luận: Phức chất có dạng hình học bát diện đều; nguyên tử trung tâm ở trạng thái lai hoá .
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.