Chuyên đề học tập Hoá học 11

Giải Câu hỏi trang 26 Chuyên đề Hoá học 11

Bài 4. Tách tinh dầu từ các nguồn thảo mộc tự nhiên   Đã kiểm chéo

Đề bài

Hiện nay, người tiêu dùng đang có xu hướng sử dụng những hợp chất từ thiên nhiên, đặc biệt là các loại tinh dầu dùng trong hương trị liệu và công nghiệp mĩ phẩm, dẫn đến nhu cầu sử dụng tinh dầu ngày càng tăng cao. Các tinh dầu sử dụng hằng ngày có trong các nguồn thảo mộc tự nhiên nào và được tách ra bằng phương pháp nào?

Lời giải

Trả lời:

a) Các nguồn thảo mộc tự nhiên chứa tinh dầu dùng hằng ngày

Tinh dầu có mặt trong rất nhiều loài thực vật và được tích luỹ ở các bộ phận khác nhau của cây:

- Hoa: hoa hồng, hoa nhài, hoa oải hương (lavender), hoa bưởi, hoa sen, ...
- Lá: bạc hà, sả, tràm, khuynh diệp (bạch đàn), hương nhu, tía tô, ...
- Vỏ quả, vỏ thân: vỏ các loại quả có múi như cam, chanh, bưởi; vỏ quế.
- Rễ, củ, thân rễ: gừng, nghệ, hương bài.
- Hạt, quả: hồi, thì là, hạt tiêu.

Đây đều là những nguyên liệu quen thuộc, được dùng rộng rãi trong hương trị liệu (liệu pháp mùi hương), mĩ phẩm, thực phẩm và dược phẩm.

b) Các phương pháp tách tinh dầu ra khỏi nguồn thảo mộc

Tuỳ theo đặc điểm của tinh dầu (dễ bay hơi, không tan hoặc ít tan trong nước, tan tốt trong dung môi hữu cơ) và của nguyên liệu mà người ta dùng các phương pháp phổ biến sau:

- Phương pháp chưng cất lôi cuốn hơi nước: cho hơi nước đi qua nguyên liệu để lôi cuốn tinh dầu bay hơi cùng hơi nước, sau đó làm lạnh, ngưng tụ rồi tách lớp tinh dầu ra khỏi nước. Đây là phương pháp được sử dụng phổ biến nhất (ví dụ tách tinh dầu sả, bạc hà, tràm).
- Phương pháp chiết (dùng dung môi): dùng dung môi hữu cơ thích hợp để hoà tan tinh dầu, sau đó tách dung môi để thu tinh dầu; thường áp dụng với nguyên liệu dễ bị phân huỷ bởi nhiệt như hoa (hoa hồng, hoa nhài).
- Phương pháp ép (ép nguội): ép trực tiếp nguyên liệu để tinh dầu chảy ra; thường dùng cho vỏ các loại quả có múi như cam, chanh, bưởi.

Đáp số

Tinh dầu có trong hoa, lá, vỏ quả, rễ/củ, hạt của nhiều loại thảo mộc (sả, bạc hà, hoa hồng, cam, chanh, bưởi, quế, gừng...).Tách bằng ba phương pháp chính: chưng cất lôi cuốn hơi nước, chiết bằng dung môi và ép (ép nguội).

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.