BÀI 18
Kết quả cần đạt
s Hiểu thế nào là tục ngữ. Hiểu nội dung, ý nghĩa và một số hình thức
nghệ thuật (kết cấu, nhịp điệu, cách lập luận) của những câu tục ngữ
trong bài học. Học thuộc những câu tục ngữ đó.
s Nắm được yêu cầu và cách thức sưu tầm ca dao, dân ca, tục ngữ
địa phương.
s Hiểu rõ nhu cầu nghị luận trong đời sống và đặc điểm chung của văn
bản nghị luận.
VĂN BẢN
TỤC NGỮ (*)
VỀ THIÊN NHIÊN VÀ LAO ĐỘNG SẢN XUẤT
1. Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng,
Ngày tháng mười chưa cười đã tối(0),
l
MauÔ) sao thì nắng, vắng sao thì mưa.
]
Ráng mỡ gà), có nhà thì giữ.
Tháng bảy kiến bò(®, chỉ lo lại lụt.
Tấc đất tấc vàng.
Nhất canh trì, nhị canh viên, tam canh điên ,
Nhất nước, nhì phân, tam cần(®), tứ giống.
Nhất thì), nhì thục®),
m i Ø EU
Chú thích
(*) Tục ngữ : những câu nói dân gian ngắn gọn, ổn định, có nhịp điệu, hình
ảnh, thể hiện những kinh nghiệm của nhân dân về mọi mặt (tự nhiên, lao động
sản xuất, xã hội), được nhân dân vận dụng vào đời sống, suy nghĩ và lời ăn tiếng
nói hằng ngày. Đây là một thể loại văn học dân gian.
(1) Vào tháng năm (âm lịch) ngày dài đêm ngắn ; còn vào tháng mười (âm
lịch) thì ngược lại, ngày ngắn đêm dài.
(2) Mau : trái nghĩa với thưa ; Ở đây có nghĩa là nhiều, dày.
(3) Ráng : sắc màu (vàng, trắng hoặc đỏ) phía chân trời do ánh mặt trời chiếu
vào mây. Ráng mỡ gà : ráng có sắc vàng, màu tựa màu mỡ gà. Khi chân trời có
ráng vàng là sắp có dông bão.
(4) Tháng bảy kiến bò : kiến bò lên cao vào tháng bảy (âm lịch) là hiện tượng
báo sắp có lụt.
(5) Thứ nhất đào ao nuôi cá, thứ nhì làm vườn, thứ ba làm ruộng.
(6) Cần : chăm chỉ, chịu khó.
(7) Thì : ở đây là thời vụ thích hợp nhất cho việc trồng trọt ; mùa nào trồng
cây ấy lúc thời tiết thích hợp.
(8) Thục : cầy đi bừa lại để có đất tốt, thuận cho sự phát triển của các loại
cây trồng.
ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1. Đọc kĩcác câu tục ngữ và chú thích trong bài để hiểu văn bản và những từ
ngư khó.
2. Có thể chia tám câu tục ngữ trong bài làm mấy nhóm ? Mỗi nhóm gồm
những câu nào ? Gọi tên từng nhóm đó.
3. Phân tích từng câu tục ngữư theo những nội dung sau :
a) Nghĩa của câu tục ngữ.
b*) Cơ sở thực tiễn của kinh nghiệm nêu trong câu tục ngữ.
c) Một số trường hợp có thể áp dụng kinh nghiệm nêu trong câu tục ngữ. (Ví
dụ, có thể ứng dụng câu 1 vào việc sử dụng thời gian cho phù hợp ở mùa hè, mùa
đông như thế nào ?)
d) Giá trị của kinh nghiệm mà câu tục ngữ thể hiện.
Trên đây là phần đầu tài liệu — bấm Đọc sách để xem đầy đủ.