TẬP ĐỌC
Người công dân số Một
(Trích)
Nhân vật : Anh Thành
Anh Lê
Anh Mai
Cảnh trí : Một ngôi nhà ở Xóm Chiếu, Sài Gòn. Dưới ngọn đèn dầu lù mù,
anh Thành đang ngồi ghi chép. Anh Lê vào.
Lê: - Anh Thành ! Mọi thứ tôi thu xếp xong rồi. Sáng mai anh có
thể đến nhận việc đấy.
Thành: - Gó lẽ thôi, anh ạ.
Lê: - Sao lại thôi ? Anh chỉ cần cơm nuôi và mỗi tháng một đồng.
Tôi đã đòi cho anh thêm mỗi năm hai bộ quần áo và mỗi
tháng thêm năm hào... (Nói nhỏ) Vì tôi nói với họ : anh biết
chữ Tàu, lại có thể viết phắc-tuya bằng tiếng Tây.
Thành: - Nếu chỉ cần miếng cơm manh áo thì tôi ở Phan Thiết cũng
đủ sống...
Lê: - Vậy anh vào Sài Gòn này làm gì ?
Thành: - Anh Lê này ! Anh học trường Sa-xơ-lu Lô-ba... thì... ờ... anh
là người nước nào ?
Lê: - Anh hỏi lạ thật. Anh người nước nào thì tôi là người nước ấy.
Thành: - Đúng ! Chúng ta là đồng bào. Cùng máu đỏ da vàng với
nhau. Nhưng... anh có khi nào nghĩ đến đồng bào không ?
Lê: - Sao lại không ? Hôm qua ông đốc học nhắc lại nghị định
của giám quốc Phú Lãng Sa tháng 5 năm 1881 về việc
người bản xứ muốn vào làng Tây...
Thành: = A Vào làng Tây để có tên Tây, đi lại, ăn ở, làm việc, lương
bồng như Tây... Anh đã làm đơn chưa ?
Thành:
Lê:
Thành:
9
- Không bao giờ ! Không bao giờ tôi quên dòng máu chảy
trong cánh tay này là của họ Lê, anh hiểu không ? Nhưng
tôi chưa hiểu vì sao anh thay đổi ý kiến, không định xin việc
làm ở Sài Gòn này nữa.
- Anh Lê ạ, vì đèn dầu ta không sáng bằng đèn hoa kì. Đèn
hoa kì lại không sáng bằng đèn toạ đăng. Hôm qua, tôi đi
xem chớp bóng lại thấy ngọn đèn điện mới thật là sáng nhất.
Sáng như ban ngày mà không có mùi, không có khói.
- Anh kể chuyện đó để làm gì ?
- Vì anh với tôi... chúng ta là công dân nước Việt...
(Còn nữa)
Theo HÀ VĂN CẦU - VŨ ĐÌNH PHÒNG
- Anh Thành (Nguyễn Tất Thành) : tên Bác Hồ thời trẻ.
- Phắc-tuya : hoá đơn.
- Trường Sa-xơ-lu Lô-ba : một trường học ở Sài Gòn hồi đầu thế kỉ XX dành
cho con cái người Pháp và những gia đình Việt Nam khá giả.
- Đốc học : người phụ trách giáo dục ở một tỉnh, thành phố thời trước.
- Nghị định : văn bản của cơ quan hành chính cấp cao quy định những điều
cần thực hiện trong một lĩnh vực cụ thể.
- Giám quốc : người đứng đầu nước Pháp lúc đó.
- Phú Lãng Sa : nước Pháp.
- Vào làng Tây : nhập quốc tịch Pháp (trở thành công dân Pháp).
- Đèn hoa kì : đèn dầu hoả nhỏ, có bấc tròn.
- Đèn toạ đăng : đèn để bàn loại to, thắp bằng dầu hoả.
- Chớp bóng : chiếu phim.
Trên đây là phần đầu tài liệu — bấm Đọc sách để xem đầy đủ.