Hướng dẫn học sinh tìm lời giải cho bài toán chứng minh bằng phương pháp phân tích ngược trong môn Hình học lớp 7

2

ĐỀTÀI:

HƯỚNG DẪN HỌC SINH TÌM LỜI GIẢI CHO BÀI TOÁN

CHỨNG MINH BẰNG PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH NGƯỢC

TRONG MÔN HÌNH HỌC LỚP 7

I. ĐẶT VẤN ĐỀ

1. Lý do chọn chuyên đề:

Trong chương trình hình học THCS các bài tập yêu cầu chứng minh chiếm tỉ lệlớn nên yêu cầu giáo viên giảng dạy cần hướng dẫn học sinh tìm cách chứng minh bài toán chứkhông đơn thuần là giúp học sinh có được lời giải bài toán. Thông qua việc hướng dẫn của giáo viên giúp học sinh tựđúc kết được phương pháp chứng minh, tiến tới có được phương pháp học tập bộmôn hình học.

Với chương trình hình học 6, học sinh mới chỉlàm quen với các khái niệm mở đầu vềhình học. Học sinh được tiếp cận kiến thức bằng con đường quy nạp không hoàn toàn, từquan sát, thửnghiệm, đo đạc, vẽhình đểđi dần đến kiến thức mới. Học sinh nhận thức các hình và mối liên hệgiữa chúng bằng mô tảtrực quan với sựhỗtrợcủa trực giác, của tưởng tượng là chủyếu. Lên lớp 7 học sinh bước đầu làm quen với các mối quan hệvuông góc, song song, bằng nhau… Với yêu cầu vềkĩ năng từthấp đến cao đòi hỏi phải có sựsuy luận lôgíc hợp lý, khả năng sửdụng ngôn ngữchính xác thông qua các bài tập chứng minh. Việc làm quen và tiếp cận với bài toán chứng minh đối với học sinh lớp 7 còn mới mẻnên đại đa sốhọc sinh chưa biết chứng minh như thếnào và bắt đầu từđâu.

Nếu vấn đềnày không được khắc phục ngay từlớp 7 thì HS sẽkhông thểtiếp thu được kiến thức hình học ởcác lớp trên. Do vậy vai trò của giáo viên giảng dạy lúc này rất quan trọng. Giáo viên là người hướng dẫn, phân tích giúp học sinh tìm ra cách chứng minh bài toán hình học từđó hình thành kĩ năng phân tích, tổng hợp kiến thức và kĩ năng trình bày lời giải. Từđó hình thành phương pháp học toán cho HS.

Với các lý do trên nên tôi chọn đềtài “Hướng dẫn học sinh tìm lời giải cho bài toán chứng minh bằng phương pháp phân tích ngược trong môn hình học lớp 7”.

2. Cơ sởlí luận của đềtài:

ThuVienDeThi.com

3

Trong trường THCS môn toán được coi là môn khoa học luôn được chú trọng nhất và cũng là môn có nhiều khái niệm trừu tượng. Đặc biệt phải khẳng định là phân môn hình học có nhiều khỏi niệm trừu tượng nhất, kiến thức trong bài tập lại phong phú, rất nhiều so với nội dung lý thuyết mới học. Bên cạnh đó yêu cầu bài tập lại cao, nhiều bài toán ởdạng chứng minh đòi hỏi phải suy diễn chặt chẽ lô gíc và có trình tự.

SGK hình học 7, các kiến thức được trình bày theo con đường kết hợp trực quan và suy diễn, lập luận. Bằng đo dạc, vẽhình, gấp hình, quan sát …học sinh dựđoán các kết luận hình học và tiếp cận các định lý. Nhờđó giúp HS có hứng thú học tập, chịu khó tìm tòi khám phá kiến thức.

Sách giáo khoa hình học 7 tiếp tục bổsung kiến thức mởđầu của hình học phẳng lớp 6. làm quen với các khái niệm mới: Hai đường thẳng vuông góc, hai đường thẳng song song, quan hệbằng nhau của hai tam giác, tam giác cân, tam giác đều, định lí Pitago, quan hệgiữa các yếu tốtrong tam giác, các đường đồng quy trong tam giác. Chương trình hình học 7 là bước chuyển tiếp quan trọng về tư duy đểgiúp HS học tốt được chương trình hình học 8 và 9.

Hệthống các bài tập đa dạng phong phú được thểhiện dưới nhiều hình thức, phần lớn là các bài tập chứng minh, từđó đòi hỏi HS phải có phương pháp phân tích hợp lí đểtìm được lời giải cho bài toán. Vì vậy việc hướng dẫn học sinh cách phân tích tìm lời giải cho bài toán là hết sức quan trọng đểkhơi dậy hứng thú học tập, giúp học sinh học toán nhẹnhàng hào hứng, đạt kết quảtốt hơn.

3. Cơ sởthực tiễn của chuyên đề

a) Đối với giáo viên:

Cơ bản là có tinh thần tựbồi dưỡng thường xuyên, liên tục đểnâng cao trỡnh độchuyên môn nghệp vụ. Có trách nhiệm đối với học sinh, đối với trường lớp

Phương pháp giảng dạy đó có sựđổi mới hơn theo hướng tích cực hóa hoạt động của người học, từng bước áp dụng công nghệthông tin vào giảng dạy.

Tuy nhiên một bộphận không nhỏgiáo viên còn lúng túng trong việc phân tích, hướng dẫn cho HS tìm ra lời giải cho bài toán. GV thường phân tích xuôi chiều từgiảthiết đến kết luận, khiến HS không hiểu tại sao và nguyên nhân nào đưa đến lời …