Chuyên đề Hiện tượng phản xạ toàn phần vật lí 11

Tỉnh/TP: GIA LAI Tên một số chuyên đề có thể xây dựng trong chương trình vật lý lớp 11 THPT.

1. Điện tích, điện trường. 5. Lực từ.

2. Dòng điện trong kim loại. 6. Cảm ứng điện từ.

3. Dòng điện trong chất điện phân. 7. Khúc xạ ánh sáng.

4. Dòng điện trong chất khí. 8. Phản xạ toàn phần….

CHUYÊN ĐỀ: HIỆN TƯỢNG PHẢN XẠ TOÀN PHẦN

VẬT LÍ 11

1. Xác định vấn đề cần giải quyết của chuyên đề.

Chuyên đề này được xây dựng ở lớp 11 THPT. Những nội dung kiến thức về quang học HS đã được học ở bậc THCS là: - Khi nào ta nhận biết được ánh sáng? - Khi nào ta nhìn thấy một vật? - Sự truyền thẳng ánh sáng trong một môi trường trong suốt và đồng tính. - Hiện tượng phản xạ. Những ứng dụng của gương phẳng, gương cầu lõm, gương cầu lồi. - Hiện tượng khúc xạ là gì? - Những ứng dụng của kính lúp, TKHT, TKPK, các tật của mắt,… Các em đã biết khi tia sáng truyền đến mặt phân cách giữa hai môi trường trong suốt khác nhau thì xảy ra đồng thời hai hiện tượng: phản xạ và khúc xạ ánh sáng. Nhưng trong thực tế không phải lúc nào tia sáng truyền đến mặt phân cách giữa hai môi trường trong suốt khác nhau cũng tuân theo qui luật này.

Chuyên đề: Hiện tượng phản xạ toàn phần ở lớp 11 THPT sẽ giúp HS hiểu sâu về cơ chế truyền sáng giữa các môi trường trong suốt và những ứng dụng trong thực tiễn. 2. Nội dung kiến thức cần xây dựng trong chuyên đề.

2.1. Sự truyền ánh sáng qua mặt phân cách giữa hai môi trường trong suốt. - Ánh sáng truyền từ môi trường chiết quang kém sang môi trường chiết quang hơn . 1 2 ( ) n n 

+ Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới. + Luôn có tia khúc xạ. - Ánh sáng truyền từ môi trường chiết quang hơn sang môi trường chiết quang kém . 1 2 ( ) n n 

+ Góc khúc xạ lớn hơn góc tới. + Khi thì không còn tia khúc xạ. gh i i 

+ Xác định góc giới hạn phản xạ toàn phần (góc giới hạn): 2

1 sin gh

n i n   kx

t

n

n

2.2. Hiện tượng phản xạ toàn phần. - Định nghĩa.

- Điều kiện để có phản xạ toàn phần: t kx

gh

n n

i i

   2.3. Ứng dụng của hiện tượng phản xạ toàn phần. - Cáp quang.

+ Cấu tạo của cáp quang. + Công dụng của cáp quang.

ThuVienDeThi.com

- Các ứng dụng khác: Lăng kính phản xạ toàn phần, giải thích hiện tượng ảo ảnh trong không khí. 3. Chuẩn kiến thức, kĩ năng và một số năng lực có thể được phát triển

3.1. Kiến thức. - Mô tả được hiện tượng phản xạ toàn phần và nêu được điều kiện xảy ra hiện tượng này.

- Viết và giải thích được ý nghĩa của các đại lượng trong biểu thức tính góc giới hạn phản xạ toàn phần.

- Mô tả được sự truyền ánh sáng trong cáp quang và nêu được ví dụ ứng dụng về cáp quang.

3.2. Kĩ năng. - Vận dụng được công thức tính góc giới hạn phản xạ toàn phần trong bài toán.

- Giải thích được các hiện tượng quang học liên quan.

3.3. Thái độ. - Tự lực, tự giác học tập, tham gia xây dựng kiến thức. - Yêu thích khoa học, tác phong của nhà khoa học.

3.4. Năng lực có thể phát triển - Bảng mô tả các năng lực có thể phát triển trong chủ đề

Nhóm năng lực Năng lực thành phần Mô tả mức độ thực hiện trong chuyên đề K1: Trình bày được kiến thức về các hiện tượng, đại lượng, định luật, nguyên lí vật lí cơ bản, các phép đo, các hằng số vật lí

- Nhắc lại hiện tượng phản xạ, hiện tượng khúc xạ, các khái niệm góc tới, góc phản xạ. - Phát biểu và viết biểu thức của định luật khúc xạ và định luật phản xạ ánh sáng. K2: Trình bày được mối quan hệ giữa các kiến thức vật lí

- Chỉ ra được mối quan hệ giữa tia tới và tia khúc xạ. - Thấy được mối liên hệ giữa góc tới và góc khúc xạ khi thay đổi góc tới. K3: Sử dụng được kiến thức vật lí để thực hiện các nhiệm vụ học tập

HS tiến hành thí nghiệm và vận dụng ĐL KXAS xác định đặc điểm của sự truyền sáng từ môi trường chiết quang kém sang môi trường chiết quang hơn và ngược lại.

Nhóm NLTP liên quan

đến sử

dụng kiến thức

vật lí

K4: Vận dụng (giải thích, dự đoán, tính toán, đề ra giải pháp, đánh giá giải pháp …) kiến thức vật lí vào các tình huống thực tiễn

- Vận dụng công thức tính góc giới hạn phản xạ toàn phần để giải được các bài tập.

- Giải thích được các hiện tượng quang …