Sáng kiến kinh nghiệm Khai thác yếu tố hình để giải một số bài toán hình phẳng Oxy

A. MỞ ĐẦU

I. Lý do chọn đề tài

Trong chương trình hình học lớp 10 có một phần rất quan trọng của hình

học phổ thông đó là phương pháp toạ độ trong mặt phẳng, đây là phần tiếp

nối của hình học phẳng ở cấp THCS nhưng được nhìn dưới quan điểm đại

số và giải tích. Như vậy mỗi bài toán hình học toạ độ trong mặt phẳng đều

mang bản chất của một bài toán hình học phẳng nào đó. Tuy nhiên khi giải

các bài toán hình học toạ độ học sinh thường không chú trọng đến bản chất

hình học của bài toán ấy, một phần vì học sinh ngại hình học phẳng vì cứ

nghĩ hình học phẳng là khó, một phần vì giáo viên khi dạy cũng không chú

trọng khai thác hướng dẫn cho học sinh. Do đó hiệu quả giải toán không

cao mà sự phân loại dạng toán, phương pháp giải toán cũng không rõ ràng.

Vì vậy, thực tế yêu cầu phải trang bị cho học sinh một hệ thống các phương

pháp suy luận giải toán hình học toạ độ trong mặt phẳng. Với ý định đó,

trong sáng kiến kinh nghiệm này tôi muốn nêu ra một cách định hướng tìm

lời giải bài toán hình học toạ độ trong mặt phẳng dựa trên bản chất hình

học phẳng của bài toán đó.

II. Cơ sở lý luận của đề tài

Thực trạng đứng trước một bài toán hình học toạ độ trong mặt phẳng

học sinh thường lúng túng và đặt ra câu hỏi: “ Phải định hướng tìm lời giải

bài toán từ đâu ?”. Một số học sinh có thói quen không tốt là khi đọc đề

chưa kỹ đã vội làm ngay, có khi sự thử nghiệm đó sẽ dẫn tới kết quả, tuy

nhiên hiệu suất giải toán như thế là không cao. Với tình hình ấy để giúp học

sinh định hướng tốt hơn trong quá trình giải toán hình học toạ độ trong mặt

phẳng, người giáo viên cần tạo cho học sinh thói quen xem xét bài toán

dưới nhiều góc độ, khai thác các yếu tố đặc trưng hình học của bài toán để

tìm lời giải. Trong đó việc hình thành cho học sinh khả năng tư duy theo

các phương pháp giải là một điều cần thiết. Việc trải nghiệm qua quá trình

ThuVienDeThi.com

giải toán sẽ giúp học sinh hoàn thiện kỹ năng định hướng và giải toán. Cần

nhấn mạnh một điều rằng, đa số các học sinh sau khi tìm được một lời giải

cho bài toán hình học toạ độ trong mặt phẳng thường không suy nghĩ, đào

sâu thêm. Học sinh không chú ý đến bản chất hình học phẳng của bài toán

nên mặc dù làm rất nhiều bài toán hình học toạ độ nhưng vẫn không phân

loại được dạng toán cơ bản cũng như bản chất của bài toán.

Kết quả, hiệu quả của thực trạng trên với thực trạng đã chỉ ra, thông

thường học sinh sẽ dễ dàng cho lời giải đối với các bài toán có cấu trúc đơn

giản. Còn khi đưa ra bài toán khác một chút cấu trúc cơ bản học sinh

thường tỏ ra rất lúng túng và không biết định hướng tìm lời giải bài toán.

Từ đó, hiệu quả giải toán của học sinh bị hạn chế rất nhiều. Trước thực

trạng đó của học sinh, tôi thấy cần thiết phải hình thành cho học sinh thói

quen xem xét bài toán hình học toạ độ trong mặt phẳng theo bản chất hình

học phẳng. Và vì vậy song song với các lời giải cho bài toán hình học toạ

độ trong mặt phẳng, tôi luôn yêu cầu học sinh chỉ ra bản chất và bài toán

hình phẳng tương ứng, từ đó phân tích ngược lại cho bài toán vừa giải.

Trong sáng kiến kinh nghiệm này tôi sẽ chỉ ra một trong nhiều nội dung

được áp dụng có hiệu quả. Việc đưa nội dung này nhằm khai thác các tính

chất hình học phẳng để định hướng tìm lời giải bài toán hình học toạ độ và

xem việc chỉ ra bản chất hình học phẳng sẽ bổ trợ cho giải toán chứ không

phải là chúng ta đi giải một bài hình học phẳng. Qua đó giúp học sinh nhận

thức được rằng: “Mỗi bài toán hình học toạ độ trong mặt phẳng luôn chứa

đựng một bài toán hình phẳng tương ứng”. Vì vậy phân tích bản chất của

bài toán hình học phẳng để bổ trợ cho việc giải bài toán hình học toạ độ

trong mặt phẳng là một suy nghĩ có chủ đích, giúp học sinh chủ động hơn

trong việc tìm kiếm lời giải cũng như phân loại một cách tương đối các bài

toán hình học toạ độ trong mặt phẳng

ThuVienDeThi.com