Giáo án Ngữ văn lớp 10 - Tiết 26+27 Ca dao thân thương, yêu thương tình nghĩa - Năm học 2010-2011 - Đỗ Viết Cường

Giáo án 10 Đỗ Viết Cường

1

Tiết theo PPCT: 26 – 27

CA DAO THÂN THƯƠNG, YÊU THƯƠNG TÌNH NGHĨA

Ngày soạn: 08.10.10 Ngày giảng: Lớp giảng: 10B1 Sĩ số: A. Mục tiêu bài học Nhằm giúp học sinh:

1. Hiểu được, cảm nhận được tiếng hát than thân và tiếng hát yêu thương tình nghĩa của người bình dân trong xã hội phong kiến xưa qua nghệ thuật riêng, đậm màu sắc dân gian của ca dao. 2. Biết cách tiếp cận và phân tích ca dao qua đặc trưng thể loại 3. Đồng cảm với tâm hồn người lao động và yêu quý những sáng tác của họ. B. Phương tiện thực hiện

- Chuẩn kiến thức kĩ năng Ngữ văn 10 - SGK, SGV - Thiết kế bài giảng - Các tài liệu tham khảo có liên quan C. Cách thức tiến hành

- Đọc hiểu - GV tổ chức giờ giảng theo cách kết hợp giữa trao đổi thảo luận và trả lời các câu hỏi. D. Tiến trình giờ giảng

1. ổn định 2. KTBC 3. Giới thiệu bài mới Yêu cầu học sinh đọc một vài bài ca dao mà em biết….qua những câu ca dao đó, tác giả dân gian đã phản ánh điều gì?

HS:………… GV: để hiểu rõ hơn về tâm tư, tình cảm của người bình dân hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu chùm Ca dao thân thương, yêu thương tình nghĩa

4. Hoạt động dạy học Hoạt động của Thày và Trò Yêu cầu cần đạt

GV: Y/c 1 HS nhắc lại KN Ca Dao HS: CD là lời thơ trữ tình dân gian thường kết hơp với âm nhạc (làn điệu) khi diễn xướng, được sáng tác nhằm

I. Khái quát chung 1. Khái niệm:

ThuVienDeThi.com

Giáo án 10 Đỗ Viết Cường

2

diễn tả TG nội tâm của con người. Ca dao còn được gọi là 1 thể thơ dân gian GV: Lời thơ: Con cò bay lả bay la, bay từ cửa phủ bay ra cánh đồng Em nào có thể hát để chúng ta cảm nhận về làn điệu trong ca dao? Yêu cầu học sinh đọc phần Tiểu dẫn. CH: Trong phần em vừa đọc có điểm gì đáng chú ý? HS: Phần vừa đọc nêu 2 ý cơ bản: Nội dung và nghệ thuật của ca dao

CH: Nội dung chủ yếu của các bài ca dao là gì?

Về NT, ca dao có đặc điểm như thế nào? (GV đưa ra những câu hỏi gợi mở để dẫn dắt: thể thơ, ngôn ngữ, lối diễn đạt)

GV: Là những sáng tác tập thể, CD có những đặc điểm nghệ thuật riêng. Là tiếng nói của cả cộng đồng.

GV đọc chùm bài ca dao 1 lần, sau đó yêu cầu học sinh đọc. Nhận xét bài đọc của học sinh Chùm bài ca dao này có thể chia thành những nội dung như thế nào? HS: đưa ra cách chia khác nhau

2. Nội dung:

- Diễn tả đời sống tâm hồn, tư tưởng, tình cảm của nhân dân trong các quan hệ gia đình, lứa đôi, quê hương, đất nước. Trong đó có 3 chủ điểm: + Những tiếng hát than thân + Những lời ca yêu thương tình nghĩa + Những bài ca dao hài hước

3. Nghệ thuật:

- Lời ca thường ngắn (lục bát, lục bát biến thể - Ngôn ngữ: gần gũi với lời nối thường ngày, giàu hình ảnh so sánh, ẩn dụ - Lối diễn đạt: bằng một số công thức mang đậm sắc thái dân gian.

* TL: NT của ca dao là nghệ thuật truyền thống mang đậm sắc thái dân gian.

II. Đọc – hiểu

ThuVienDeThi.com

Giáo án 10 Đỗ Viết Cường

3

GV: đưa ra cách chia cụ thể - Chia làm 2 phần: + những câu hát than thân (bài 1, 2) + Những câu hát yêu thương tình nghĩa (những bài còn lại)

Cho HS thảo luận theo những câu hỏi sau: (chia thành 4 nhóm)

- Nhóm 1: hãy tìm ra những nét chung của 2 bài ca dao, tác dụng của chúng? - Nhóm 2: hãy chỉ ra điểm khác nhau của hai bài ca dao? - Nhóm 3: Chỉ ra nghệ thuật của bài ca dao 1, tác dụng của chúng? - Nhóm 4: Chỉ ra nghệ thuật của bài ca dao 1, tác dụng của chúng?

Lấy kết quả thảo luận của học sinh. Mở đầu hai bài ca dao có điểm gì chung? Đây là lời của ai?

Tác giả dân gian đã sử dụng nghệ thuật gì? GV+HS: Tấm lụa đào là loại vải đẹp quý Khẳng định vẻ đẹp và giá trị của người phụ nữ. Nói về tấm lụa đào cũng chính là nói về người phụ nữ. Tấm lụa đào đó cũng chỉ là một món hàng ngoài chợ

1. Những câu hát than thân

a. Nét chung - Mô thức mở đầu: “Thân em như”

 Là lời của người phụ nữ trong xã hội phong kiến xưa nói lên thân phận của mình - NT: So sánh, ẩn dụ  Câu ca dao giàu hình ảnh… b. Nét riêng: sắc thái tình cảm - Bài 1: + NT so sánh: Thân em Tấm lụa đào

tấm lụa đào phất phơ giữa chợ, vào tay ai   Đẹp, hạnh phúc  đau xót, lo lắng  đối ý T/d: người phụ nữ ý thức được …