Giáo án môn Ngữ văn Lớp 6 - Tuần 26

TUẦN 26 Ngày dạy :…………………..lớp 6A……..

TIẾT 101 HOÁN DỤ Ngày dạy :………………..lớp 6A…….. 

I. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: 1. Kiến thức: - Khái niệm hoán dụ , các kiểu hoán dụ. - Tác dụng của phép hoán dụ . 2. Kĩ năng: - Nhận biết và phân tích được ý nghĩa cũng như tác dụng của phép hoán dụ trong thực tế sử dụng tiếng Việt . - Bước đầu tạo ra một số kiểu hoán dụ trong viết và nói . II. CHUẨN BỊ:

- GV:Giáo án + SGK + SGV + Bảng phụ - HS: Soạn bài+ Bảng phụ III. PHƯƠNG PHÁP : Qui nạp, vấn đáp ; động não, trình bày,…. IV. TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:

1. Kiểm tra bài cũ:

- Ẩn dụ là gì? - Tìm ẩn dụ trong 2 câu thơ sau và cho biết kiểu ẩn dụ nào?

Ngày ngày mặt Trời đi qua trên lăng Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ. 2. Bài mới: HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ GHI BẢNG HĐ1: GTB HĐ: HD hs tiềm hiểu kiến thức bài học: B1: Hướng dẫn tìm hiểu khái niệm hoán dụ: - HS đọc mục I1 (SGK/ Tr.82) [?] Áo nâu và áo xanh làm cho em liên tưởng đến ai? Vì sao em liên tưởng được như vậy?

* HS trả lời [?] Áo nâu chỉ người nd, áo xanh chỉ người công nhân. Cách gọi như vậy dựa trên quan hệ gì? [?] Nông thôn liên tưởng đến ai - Thị thành chỉ ai. Cách gọi như vậy dựa trên quan hện nào?

 HS trả lời.

Hoán dụ. _Thế nào là hoán dụ?

_ GV cho hs ss giữa ẩn dụ với hoán dụ. * HS SS và trả lời HS đọc mục I3 (S.82) .( bảng phụ) - Hs nhận xét 2 VD trên (HSTL) [?] Sử dụng hoán dụ có tác dụng gì?

I. Hoán dụ là gì? VD:

Áo nâu - người nông dân Áo xanh - người công nhân

 dấu hiệu sự vật- sự vật

Quan hệ gần gũi nhau

- Nông thôn : người sống ở nông thôn - Thành thị: người sống ở thành thị

 vật chưa đựng - vật bị chưa đựng

Quan hệ gần gũi nhau

DeThi.edu.vn

 tăng sức gợi hình gợi cảm. [?] Hoán dụ là gì? Đọc ghi nhớ (S.82) B2: HDHS tìm hiểu các kiểu hoán dụ: - HS đọc mục II1 (S.83) [?] Bàn tay gợi cho em liên tưởng đến gì? [?] Giữa bàn tay và sự vật mà nó biểu thị có quan hệ như thế nào?

 Quan hệ bộ phận - toàn thể. [?] Một, ba gợi em ltưởng đến gì. mqh ntn?

 Một, ba : SL cụ thể, được dùng thay cho số ít, nhiều nói chung. Quan hệ cụ thể - trừu tượng [?] Đổ máu gợi cho em liên tưởng đến dấu hiệu

gì?  chiến tranh. * HS đọc BT d). (S.84) (luyện tập) [?] Trái đất gợi cho em liên tưởng gì? Mối quan hệ giữa các sự vật ntn? [?] Liệt kê các kiểu hoán dụ. HĐ3: HDHS luyện tập: - Hs đọc BT1 (S.84) - HSTL - lên bảng làm. - GV hướng dẫn hs cách ghi. - Hs khác theo dõi- nhận xét.

- Hs đọc BT2 (S.84) - Hs đối chiếu bảng phụ.

*Ghi nhớ SGK / Tr.82

II- CÁC KIỂU HOÁN DỤ: VD:

a) Bàn tay: người lao động. Bộ phận - toàn thể

b) Một: số ít - riêng lẻ Ba: số nhiều.

 Cụ thể - trừu tượng

c) Đổ máu: hi sinh mất mát  dấu hiệu sự vật - sự vật.

d) Trái Đất: những người sống trên Trái Đất - nhân loại

 vật chứa đựng - vật bị chứa đựng.

Ghi nhớ SGK/ Tr.82 III- LUYỆN TẬP: BT1: Chỉ ra hoán dụ - mối quan hệ a) Làng xóm: Nhân dân sống trong làng Vật chứa - vật bị chứa b) Mười năm: thời gian trước mắt Trăm năm: thời gian lâu dài Cụ thể - trừu tượng c) Áo chàm: người Việt Bắc Dấu hiệu sự vật - sự vật BT2: So sánh ẩn dụ - hoán dụ

ẨN DỤ HOÁN DỤ Giống Gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác Khác Dựa vào quan hệ tương đồng - Hình thức - Cách thức - Phẩm chất - Chuyển đổi cảm giác

Dựa vào quan hệ tương cận - Bộ phận- toàn thể - Vật chứa- vật bị chứa - Dấu hiệu sự vật- sự vật - Cụ thể- trừu tượng

VD: Người Cha mái tóc bạc - Má hồng phận bạc Ẩn dụ phẩm chất Dấu hiệu sự vật- sự vật

3. Củng cố:

DeThi.edu.vn