Nhận biết được một số yếu tố hình thức (chi tiết tiêu biểu, cốt truyện, ngôn ngữ,
nhân vật,...) và phân tích được nội dung (đề tài, chủ đề, thông điệp,...) mà nhà văn
muốn gửi đến người đọc thông qua hình thức nghệ
. Nhận biết a hiểu tác olụng của các
“thuật của văn bản.
Ỷ
. Vlẽt được bài phâ! đề; dẫn ra và phân
tích được tác dụng c được dùng trong
tác phẩm
* Trình bày được \ , sử dụng lí lẽ
và bằng chứng th h :
* Trân trọng 1' nh độnc - t cảm thông,
KIẾN THỨC NGỮ VĂN ]
1. Cách xác định đề tài và chủ đề trong tác phẩm văn học
Khái niệm đề tài và chủ đề đã được giới thiệu ở sách Ngữ văn 6, tập hai. Bài học
này hướng dẫn các em cách xác định đề tài và chủ đề. Để xác định đề tài, người ta
thường đặt câu hỏi: Tác phẩm viết về cái gì (hiện tượng, phạm vi cuộc sống)? Còn để
xác định chủ đề, thường phải trả lời câu hỏi: Vấn đề cơ bản mà tác phẩm nêu lên là
gì? Ví dụ, truyện Lão Hạc (Nam Cao) viết về đề tài người nông dân trong xã hội cũ,
còn chủ đề của truyện là vấn đề cuộc sống cùng khổ và nhân phẩm con người. Tuy
nhiên, cần chú ý là mỗi tác phẩm lớn có thể đặt ra nhiều vấn đề cơ bản (nhiều chủ đề).
2. Từ ngữ toàn dân, từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội
- Từ ngữ toàn dân của một ngôn ngữ là từ ngữ được sử dụng rộng rãi trong mọi
vùng miền của đất nước, ví dụ: cha, mẹ, sắn, ngô, gì, nào, sao, thế,... Là khối từ ngữ
cơ bản và có số lượng lớn nhất của ngôn ngữ, từ ngữ toàn dân không chỉ có vai trò
rất quan trọng trong giao tiếp ở mọi lĩnh vực của đời sống xã hội mà còn là cơ sở
Đọc bản mới nhất trên
cho sự thống nhất ngôn ngữ. Hiểu được nghĩa và sử dụng đúng từ ngữ toàn dân là điều
kiện để giao tiếp có hiệu quả.
— Từ ngữ địa phương là những từ ngữ được sử dụng ở một vùng miền nhất định,
ví dụ: thầy, u, mì, bắp, chi, răng, rứa,... Mặc dù từ ngữ địa phương có số lượng không
lớn và có phạm vi dùng hạn chế nhưng lại phản ánh được nét riêng của con người, sự
vật ở mỗi vùng miền nên cũng có vai trò quan trọng, nhất là đối với hoạt động giao
tiếp trong sinh hoạt hằng ngày và đối với sáng tác văn chương. Hiểu được nghĩa và
biết sử dụng đúng chỗ, đúng mức từ ngữ địa phương sẽ góp phần nâng cao hiệu quả
giao tiếp.
— Biệt ngữ xã hội là những từ ngữ được dùng với nghĩa riêng trong một nhóm xã hội
nhất định. Ví dụ, một số từ ngữ được tạo ra bằng cách nói, viết chệch âm chuẩn như
bít (biết), rùi (rồi), pó tai (bó tay) hoặc nói tắt như ga tô (ghen ăn tức ở), chuyển nghĩa
như hồng lâu mộng (mơ mộng), thậm chí “nói bồi” tiếng nước ngoài như nâu pho gâu
(no four go - vô tư đi),... là những biệt ngữ đang phổ biến trong giới trẻ. Trong tác
phẩm văn chương, lời ăn tiếng nói của nhân vật cũng có thể phản ánh biệt ngữ của
nhóm xã hội mà nhân vật thuộc vào. Tuy nhiên, việc sử dụng biệt ngữ xã hội trong đời
sống cũng như trong tác phẩm văn chương đều cần có chừng mực để bảo đảm hiệu
quả giao tiếp và giữ gìn sự trong sáng của ngôn ngữ dân tộc.
ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
ì Lão Hạc
@9 Chuẩn pị
— Xem lại phần Xiến thức ngữ văn đ vận dụng vào
đọc hiều văn bản này.
NAM CAO
— Khi đọc tác phẩm truyện, các em cần chú ý:G?
+ Tóm tắt được nội dung văn bản (cốt truyện).
+ Nhân vật và mồi quan hệ giữa các nhân vậttrong truyện.
+ Đề tài của truyện, ý nghĩa nhan đề của tác phẩm.
+ Liên hệ với bồi cảnh xã hội và những hiều biết của
bản thân đê hiêu sâu hơn tác phâm truyện.
— Đọc trước truyện ngắn Lão Hạc: tìm hiểu thêm thông - Mam Cao (1917 - 1951)6°?,
tin về tác giả Nam Cao và một sô bài viêt xung quanh tác . tên khai sinh là Trần Hữu Trị,
phâm Lão Hạc. quê ở Hà Nam
(*). (**) Khi đọc hiểu các văn bản khác trong Bài 6, học sinh cần vận dụng các gợi ý ở đây.
(***) Có tài hệu ghi năm sinh của Nam Cao là 1915.
4
Đọc ủăn mới nhất trên Bản mẫu
Trên đây là phần đầu tài liệu — bấm Đọc sách để xem đầy đủ.