BÀI 18
Kết quả cần đạt
s Hiểu được sựư cần thiết của việc đọc sách và phương pháp đọc sách qua
bài nghị luận sâu sắc, giâu tính thuyết phục của Chu Quang Tiềm.
s Vắm được đặc điểm và công dung của khởi ngữ trong câu ; biết đặt câu
có khởi ngữ.
s Hiểu và biết vận dụng các phép lập luận phân tích, tổng hợp trong làm
văn nghị luận.
VĂN BẢN
BÀN VỀ ĐỌC SÁCH
(Trích)
Học vấn() không chỉ là chuyện đọc sách, nhưng đọc sách vẫn là một con
đường quan trọng của học vấn. Bởi vì học vấn không chỉ là việc cá nhân, mà
là việc của toàn nhân loại. Mỗi loại học vấn đến giai đoạn hôm nay đều là
thành quả của toàn nhân loại nhờ biết phân công, cố gắng tích luỹ ngày đêm
mà có. Các thành quả đó sở dĩ không bị vùi lấp đi, đều là do sách vở ghi chép,
lưu truyền lại. Sách là kho tàng quý báu cất giữ di sản tinh thần nhân loại,
cũng có thể nói đó là những cột mốc trên con đường tiến hoá học thuật® của
nhân loại. Nếu chúng ta mong tiến lên từ văn hoá, học thuật của giai đoạn
này, thì nhất định phải lấy thành quả nhân loại đã đạt được trong quá khứ
làm điểm xuất phát. Nếu xoá bỏ hết các thành quả nhân loại đã đạt được
trong quá khứ, thì chưa biết chừng chúng ta đã lùi điểm xuất phát về đến mấy
trăm năm, thậm chí là mấy nghìn năm trước. Lúc đó, dù có tiến lên cũng chỉ là
đi giật lùi, làm kẻ lạc hậu.
Đọc sách là muốn trả món nợ đối với thành quả nhân loại trong quá khứ,
là ôn lại kinh nghiệm, tư tưởng của nhân loại tích luỹ mấy nghìn năm trong
mấy chục năm ngắn ngủi, là một mình hưởng thụ các kiến thức, lời dạy mà
biết bao người trong quá khứ đã khổ công tìm kiếm mới thu nhận được. Có
được sự chuẩn bị như thế thì một con người mới có thể làm được cuộc trường
chinh®) vạn dặm trên con đường học vấn, nhằm phát hiện thế giới mới.
Lịch sử càng tiến lên, di sản tiỉnh thần nhân loại càng phong phú, sách
vở tích luỹ càng nhiều, thì việc đọc sách cũng ngày càng không dễ. Sách tất
nhiên là đáng quý, nhưng cũng chỉ là một thứ tích luỹ. Nó có thể làm trở
ngại cho nghiên cứu học vấn. Ít nhất có hai cái hại thường gặp. Một là, sách
nhiều khiến người ta không chuyên sâu. Các học giả Trung Hoa thời cổ đại
do sách khó kiếm, một đời đến bạc đầu mới đọc hết một quyển kinh(®, Sách
tuy đọc được ít, nhưng đọc quyển nào ra quyển ấy, miệng đọc, tâm ghi,
nghiền ngẫm đến thuộc lòng, thấm vào xương tuỷ, biến thành một nguồn
động lực tỉnh thần, cả đời dùng mãi không cạn. Giờ đây sách dễ kiếm, một
học giả trẻ đã có thể khoe khoang từng đọc hàng vạn cuốn sách. "Liếc qua"
tuy rất nhiều, nhưng "đọng lại" thì rất ít, giống như ăn uống, các thứ không
tiêu hoá được tích càng nhiều, thì càng dễ sinh ra bệnh đau dạ dày, nhiều
thói xấu hư danh nông cạn đều do lối ăn tươi nuốt sống đó mà sinh ra cả.
Hai là, sách nhiều dễ khiến người đọc lạc hướng. Bất cứ lĩnh vực học vấn
nào ngày nay đều đã có sách vở chất đầy thư viện, trong đó những tác phẩm
cơ bản, đích thực, nhất thiết phải đọc chẳng qua cũng mấy nghìn quyển,
thậm chí chỉ mấy quyển. Nhiều người mới học tham nhiều mà không vụ
thực chất, đã lãng phí thời gian và sức lực trên những cuốn sách vô thưởng
vô phạt”, nên không tránh khỏi bỏ lỡ mất dịp đọc những cuốn sách quan
trọng, cơ bản. Chiếm lĩnh học vấn giống như đánh trận, cần phải đánh vào
thành trì kiên cố, đánh bại quân địch tinh nhuệ, chiếm cứ mặt trận xung yếu.
Mục tiêu quá nhiều, che lấp mất vị trí kiên cố, chỉ đá bên đông, đấm bên tây,
hoá ra thành lối đánh "tự tiêu hao lực lượng".
Đọc sách không cốt lấy nhiều, quan trọng nhất là phải chọn cho tinh, đọc
cho kĩ. Nếu đọc được 10 quyển sách không quan trọng, không bằng đem thời
gian, sức lực đọc 10 quyển ấy mà đọc một quyển thật sự có giá trị. Nếu đọc
được mười quyển sách mà chỉ lướt qua, không bằng chỉ lấy một quyển mà đọc
mười lần. "Sách cũ trăm lần xem chẳng chán - Thuộc lòng, ngẫm kĩ một mình
hay", hai câu thơ đó đáng làm lời răn cho môi người đọc sách. Đọc sách vốn
4
Trên đây là phần đầu tài liệu — bấm Đọc sách để xem đầy đủ.