Vở bài tập Tiếng Việt 5 Tập hai

Giải Bài 1 trang 73 VBT Tiếng Việt 5

Bài 19: Danh y Tuệ Tĩnh — Luyện từ và câu: Luyện tập về từ đồng nghĩa và từ đa nghĩa   Gợi ý trả lời

Đề bài

Chọn từ thích hợp nhất trong các từ đồng nghĩa (in nghiêng) điền vào chỗ trống.

Từ nhỏ, Lương Thế Vinh đã ... (lừng danh/ nổi tiếng/ nức tiếng) về óc ... (xem xét/ nhìn/ quan sát) và tính toán. Một hôm, cậu đem một quả bưởi ra bãi cỏ làm bóng chơi với các bạn. Đang chơi, bỗng quả bưởi ... (lăn/ bay) xuống một cái hố gần đó. Bọn trẻ nhìn xuống cái hố đầy nuối tiếc. Vinh bảo bọn trẻ lấy nước đổ vào cái hố ấy. Nước ... (dâng/ tăng) đến đâu, bưởi nổi lên đến đó.

(Theo Vũ Ngọc Khánh)

Gợi ý trả lời

Cách làm: Trong mỗi nhóm từ đồng nghĩa, ta chọn từ hợp với ngữ cảnh và đối tượng nói đến (ở đây là một cậu bé) nhất.

- a) nổi tiếng — Ba từ *lừng danh / nổi tiếng / nức tiếng* đều chỉ "được nhiều người biết đến". Nhưng *lừng danh, nức tiếng* thường dùng cho người lớn đã có công trạng lớn; nói về một đứa trẻ "từ nhỏ đã..." thì nổi tiếng là tự nhiên, hợp nhất.

- b) quan sát — *xem xét / nhìn / quan sát* cùng chỉ việc dùng mắt để nhận biết. Cụm "óc quan sát" là cách nói quen thuộc chỉ năng lực để ý, nhận xét sự vật tinh tường; *óc nhìn, óc xem xét* không phải cách nói chuẩn. Chọn quan sát.

- c) lăn — Quả bưởi tròn, rơi "xuống một cái hố" thì chuyển động trên mặt đất rồi rơi xuống, phải dùng lăn (không thể *bay*).

- d) dâng — *dâng / tăng* đều chỉ sự nhiều lên. Nói về mực nước lên cao thì dùng dâng ("nước dâng"); *tăng* thường dùng cho số lượng, giá cả... Chọn dâng.

Đoạn văn hoàn chỉnh:

Từ nhỏ, Lương Thế Vinh đã nổi tiếng về óc quan sát và tính toán. Một hôm, cậu đem một quả bưởi ra bãi cỏ làm bóng chơi với các bạn. Đang chơi, bỗng quả bưởi lăn xuống một cái hố gần đó. Bọn trẻ nhìn xuống cái hố đầy nuối tiếc. Vinh bảo bọn trẻ lấy nước đổ vào cái hố ấy. Nước dâng đến đâu, bưởi nổi lên đến đó.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.