Giải Bài 1 trang 53 VBT Tiếng Việt 5

Gợi ý trả lời

a. Phân tích đoạn văn thứ nhất (tả cảnh hoàng hôn trên sông Hương)

- Đoạn văn tả phong cảnh gì?
Đoạn văn tả vẻ đẹp của cảnh hoàng hôn (buổi chiều tối) trên sông Hương ở thành phố Huế — từ lúc cuối buổi chiều cho đến khi màn đêm buông xuống, thành phố lên đèn.

- Tác giả quan sát, cảm nhận bằng những giác quan nào?
Tác giả quan sát và cảm nhận phong cảnh bằng:
+ Thị giác (mắt nhìn): vẻ yên tĩnh của Huế, làn khói bếp chiều nghi ngút trên vùng tre trúc, màu sắc của cảnh vật khi chiều tàn, ánh đèn khi thành phố lên đèn.
+ Thính giác (tai nghe): tiếng lanh canh của thuyền chài gỡ những mẻ cá cuối cùng, tiếng chuông, âm thanh khiến mặt sông như rộng thêm ra.
→ Nhờ phối hợp nhiều giác quan nên cảnh vật hiện lên vừa có hình ảnh, màu sắc, vừa có âm thanh, rất sống động.

- Phong cảnh được miêu tả theo trình tự nào?
Miêu tả theo trình tự thời gian: đi từ lúc cuối buổi chiều → khi hoàng hôn xuống → đến lúc đêm về, thành phố lên đèn.

b. Phân tích đoạn văn thứ hai (tả biển — trích *Biển đẹp*, Vũ Tú Nam)

- Câu chủ đề của đoạn văn:
*"Biển luôn thay đổi màu tuỳ theo sắc mây trời."* — câu này đứng ở đầu đoạn, nêu ý bao trùm; các câu sau làm rõ: trời thế nào thì biển thế ấy.

- Tác giả quan sát biển, trời vào những thời điểm nào?
Tác giả quan sát vào nhiều thời điểm, nhiều kiểu thời tiết khác nhau:
+ Khi trời xanh thẳm → biển cũng thẳm xanh, như dâng cao, chắc nịch.
+ Khi trời rải mây trắng nhạt → biển mơ màng, dịu hơi sương.
+ Khi trời âm u mây mưa → biển xám xịt, nặng nề.
+ Khi trời ầm ầm dông gió → biển đục ngầu, giận dữ.
→ Nhờ quan sát ở nhiều lúc khác nhau, tác giả thấy được sự thay đổi kì diệu của biển.

- Hình ảnh so sánh, nhân hoá và tác dụng:
+ So sánh: "biển... *như dâng cao lên, chắc nịch*"; đặc biệt câu "*Như một con người biết buồn vui*, biển lúc tẻ nhạt, lạnh lùng, lúc sôi nổi, hả hê, lúc đăm chiêu, gắt gỏng." — ví biển với một con người.
+ Nhân hoá: biển được gán những trạng thái, tình cảm của con người: *mơ màng, giận dữ, tẻ nhạt, lạnh lùng, sôi nổi, hả hê, đăm chiêu, gắt gỏng*.
+ Tác dụng: làm cho biển trở nên sinh động, gần gũi, có hồn như một con người biết buồn vui; giúp người đọc hình dung rõ sự biến đổi muôn màu của biển và cảm nhận được tình yêu, sự gắn bó của tác giả với biển.