Giải Câu hỏi 2 trang 57 SGK Vật lí 12
Đề bài
Khi cho dòng điện chạy qua dây dẫn ta thấy kim nam châm lệch một góc so với phương ban đầu (Hình 14.2). Dự đoán điều gì xảy ra nếu ta đổi chiều dòng điện chạy qua dây dẫn. Trong thí nghiệm này, kim nam châm có tác dụng lực lên dòng điện không?
Mô tả hình bằng lời
Hình 14.2. Thí nghiệm của Oersted (Ơ-xtét) về tương tác giữa dòng điện và kim nam châm: một dây dẫn thẳng có dòng điện I chạy qua đặt phía trên kim nam châm; kim nam châm bị lệch khỏi phương Bắc - Nam ban đầu.
Lời giải
a) Dự đoán khi đổi chiều dòng điện
Trong thí nghiệm Oersted, dòng điện chạy qua dây dẫn sinh ra từ trường. Chính từ trường này tác dụng lực lên kim nam châm đặt gần đó, làm kim lệch khỏi phương Bắc – Nam ban đầu một góc nào đó.
Khi ta đổi chiều dòng điện chạy qua dây dẫn thì chiều của từ trường do dòng điện sinh ra cũng đảo ngược lại. Do đó lực từ tác dụng lên kim nam châm đổi chiều, khiến kim nam châm lệch về phía ngược lại so với lúc đầu (quay sang phía đối diện) với cùng độ lớn góc lệch.
b) Kim nam châm có tác dụng lực lên dòng điện không?
Có. Tương tác giữa dòng điện và kim nam châm là tương tác tương hỗ (hai chiều): dòng điện tác dụng lực từ lên kim nam châm, thì ngược lại kim nam châm (nam châm) cũng tác dụng lực từ lên dòng điện. Điều này phù hợp với định luật III Newton: lực tương tác giữa hai vật luôn xuất hiện thành từng cặp, cùng độ lớn và ngược chiều. Vì vậy trong thí nghiệm này kim nam châm cũng tác dụng lực lên dòng điện trong dây dẫn.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.