Sách giáo khoa Vật lí 12

Giải Bài 5 trang 122 SGK Vật lí 12

Bài 25. Bài tập về vật lí hạt nhân   Đã kiểm chéo

Đề bài

Vào tháng 6 năm 2024, người lái xe tải sẽ phải chờ bao nhiêu lâu để toàn bộ lượng thuốc đông y chất đầy thùng xe tải được chiếu xạ để bảo quản tại Trung tâm Chiếu xạ Hà Nội (Hình 25.3), biết rằng cũng tại nơi đó vào tháng 1 năm 2022 người lái xe đã phải chờ 150 phút chiếu xạ cùng lượng thuốc như vậy và trung tâm chiếu xạ vẫn sử dụng nguồn chiếu xạ là 2760Co^{60}_{27}\text{Co} có chu kì bán rã là 5,3 năm?

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 122 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 25.3. Ảnh chụp khu nạp nguyên liệu vào dây chuyền của Trung tâm Chiếu xạ Hà Nội (ảnh minh hoạ, không chứa số liệu để giải).

Lời giải

Phân tích hiện tượng

Liều bức xạ cần thiết để bảo quản (chiếu xạ) cùng một lượng thuốc là như nhau trong cả hai lần. Liều này bằng *tốc độ chiếu* nhân với *thời gian chiếu*, mà tốc độ chiếu tỉ lệ thuận với độ phóng xạ (hoạt độ) HH của nguồn 2760Co^{60}_{27}\text{Co}:

Liều=H⋅t=hằng số\text{Liều} = H \cdot t = \text{hằng số}

Theo thời gian, nguồn Co-60 phân rã nên hoạt độ giảm dần, do đó muốn nhận cùng một liều thì thời gian chờ phải dài hơn.

Khoảng thời gian giữa hai lần chiếu

Từ tháng 1 năm 2022 đến tháng 6 năm 2024:

Δt=2 năm 5 tháng=29 tháng=2912≈2,42 năm\Delta t = 2\ \text{năm } 5\ \text{tháng} = 29\ \text{tháng} = \dfrac{29}{12} \approx 2,42\ \text{năm}

Thiết lập phương trình

Gọi H1H_1 là hoạt độ lúc tháng 1/2022 (chờ t1=150t_1 = 150 phút) và H2H_2 là hoạt độ lúc tháng 6/2024 (chờ t2t_2). Vì liều bằng nhau:

H1t1=H2t2  ⇒  t2=t1 H1H2H_1 t_1 = H_2 t_2 \;\Rightarrow\; t_2 = t_1\,\dfrac{H_1}{H_2}

Mà hoạt độ giảm theo công thức phóng xạ:

H1H2=H0 2−t1′/TH0 2−t2′/T=2 Δt/T\dfrac{H_1}{H_2} = \dfrac{H_0\,2^{-t_1'/T}}{H_0\,2^{-t_2'/T}} = 2^{\,\Delta t/T}

với T=5,3T = 5{,}3 năm là chu kì bán rã.

Tính toán

t2=t1⋅2Δt/T=150⋅2 2,42/5,3t_2 = t_1 \cdot 2^{\Delta t/T} = 150 \cdot 2^{\,2{,}42/5{,}3}

ΔtT=2,425,3≈0,456\dfrac{\Delta t}{T} = \dfrac{2{,}42}{5{,}3} \approx 0{,}456

20,456≈1,372^{0{,}456} \approx 1{,}37

t2≈150⋅1,37≈206 phútt_2 \approx 150 \cdot 1{,}37 \approx 206\ \text{phút}

Kiểm tra lại: 206>150206 > 150 (hợp lí vì nguồn đã yếu đi sau ≈2,42\approx 2{,}42 năm, phải chờ lâu hơn). Đổi ra giờ: 206206 phút ≈3\approx 3 giờ 2626 phút.

Kết luận: Người lái xe phải chờ khoảng 206 phút (xấp xỉ 3 giờ 26 phút).

Đáp số

≈ 206 phút (khoảng 3 giờ 26 phút)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.