Sách giáo khoa Vật lí 12

Giải Hoạt động 2 trang 98 SGK Vật lí 12

Bài 22. Cấu trúc hạt nhân (Chương IV – Vật lí hạt nhân; mục II. Năng lượng liên kết)   Đã kiểm

Đề bài

Giá trị năng lượng liên kết riêng ElkrE_{lkr} của nhiều hạt nhân được biểu diễn trên đồ thị Hình 22.3. Em hãy:

a) Chỉ ra hai hạt nhân bền vững nhất, ước lượng ElkrE_{lkr} của chúng.

b) Xác định năm hạt nhân nhẹ (A≤30A \le 30) và bốn hạt nhân nặng (A≥160A \ge 160) có Elkr<8,2E_{lkr} < 8,2 MeV.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 98 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 22.3. Phân bố giá trị năng lượng liên kết riêng theo số khối của các hạt nhân. Đồ thị: trục tung E_lkr (MeV) từ 0 đến 10; trục hoành A (số khối) từ 0 đến 250. Các điểm dữ liệu (số khối kèm tên nguyên tố) với giá trị E_lkr xấp xỉ: ²H ≈ 1,1; ⁶Li ≈ 5,3; ⁹Be ≈ 6,5; ¹¹B ≈ 6,9; ⁴He ≈ 7,1; ¹⁴N ≈ 7,5; ¹²C ≈ 7,7; ¹⁹F ≈ 7,8; ²⁰Ne ≈ 8,0; ³⁵Cl ≈ 8,5; ⁷⁵As ≈ 8,7; ⁵⁶Fe ≈ 8,8 (đỉnh cao nhất); ¹⁰⁰Mo ≈ 8,6; ⁸⁹Y ≈ 8,7; ¹¹⁰Cd ≈ 8,6; ¹²⁶Te ≈ 8,4; ¹⁴¹Pr ≈ 8,4; ¹⁶⁰Dy ≈ 8,2; ¹⁸⁰Hf ≈ 8,1; ¹⁹⁷Au ≈ 7,9; ²⁰⁹Bi ≈ 7,8; ²³⁸U ≈ 7,6. Đường cong tăng nhanh ở vùng số khối nhỏ, đạt cực đại quanh A ≈ 56 (Fe) rồi giảm dần về phía các hạt nhân nặng.

Lời giải

Nhận xét. Hạt nhân càng bền vững khi năng lượng liên kết riêng ElkrE_{lkr} của nó càng lớn, vì khi đó cần cung cấp càng nhiều năng lượng để tách các nuclôn ra khỏi hạt nhân. Trên Hình 22.3, đường cong tăng nhanh ở vùng số khối nhỏ, đạt cực đại quanh A≈56A \approx 56 rồi giảm dần về phía các hạt nhân nặng.

## a) Hai hạt nhân bền vững nhất

Hai hạt nhân bền vững nhất là hai hạt nhân nằm cao nhất trên đồ thị (có ElkrE_{lkr} lớn nhất), thuộc vùng số khối trung bình:

- 56Fe^{56}\text{Fe} với Elkr≈8,8E_{lkr} \approx 8,8 MeV — đỉnh cao nhất của đồ thị.

- Tiếp đến là các hạt nhân có Elkr≈8,7E_{lkr} \approx 8,7 MeV, gồm 75As^{75}\text{As} và 89Y^{89}\text{Y} (hai điểm này cùng mức nên đọc trên đồ thị là như nhau).

Kết luận: Bền vững nhất là 56Fe^{56}\text{Fe} (Elkr≈8,8E_{lkr} \approx 8,8 MeV); hạt nhân bền vững tiếp theo có Elkr≈8,7E_{lkr} \approx 8,7 MeV — chọn 89Y^{89}\text{Y} (hoặc 75As^{75}\text{As} tương đương).

##

b) Các hạt nhân có Elkr<8,2E_{lkr} < 8,2 MeV

Năm hạt nhân nhẹ (A≤30A \le 30): ở vùng số khối nhỏ đường cong chưa đạt đỉnh nên mọi hạt nhân đều có Elkr<8,2E_{lkr} < 8,2 MeV. Chọn năm hạt nhân:

- 2H^{2}\text{H} với Elkr≈1,1E_{lkr} \approx 1,1 MeV

- 6Li^{6}\text{Li} với Elkr≈5,3E_{lkr} \approx 5,3 MeV

- 9Be^{9}\text{Be} với Elkr≈6,5E_{lkr} \approx 6,5 MeV

- 11B^{11}\text{B} với Elkr≈6,9E_{lkr} \approx 6,9 MeV

- 4He^{4}\text{He} với Elkr≈7,1E_{lkr} \approx 7,1 MeV

(Ngoài ra 12C^{12}\text{C}, 14N^{14}\text{N}, 19F^{19}\text{F}, 20Ne^{20}\text{Ne} cũng thỏa mãn.)

Bốn hạt nhân nặng (A≥160A \ge 160): ở vùng này đường cong giảm dần. Lưu ý 160Dy^{160}\text{Dy} có Elkr≈8,2E_{lkr} \approx 8,2 MeV — nằm đúng ngưỡng nên không tính. Bốn hạt nhân còn lại:

- 180Hf^{180}\text{Hf} với Elkr≈8,1E_{lkr} \approx 8,1 MeV

- 197Au^{197}\text{Au} với Elkr≈7,9E_{lkr} \approx 7,9 MeV

- 209Bi^{209}\text{Bi} với Elkr≈7,8E_{lkr} \approx 7,8 MeV

- 238U^{238}\text{U} với Elkr≈7,6E_{lkr} \approx 7,6 MeV

Đáp số

Hai hạt nhân bền vững nhất: 56Fe^{56}\text{Fe} (Elkr≈8,8E_{lkr} \approx 8,8 MeV) và 89Y^{89}\text{Y} (Elkr≈8,7E_{lkr} \approx 8,7 MeV, tương đương 75As^{75}\text{As})Năm hạt nhân nhẹ (A≤30A \le 30): 2H^{2}\text{H} (1,1 MeV); 6Li^{6}\text{Li} (5,3 MeV); 9Be^{9}\text{Be} (6,5 MeV); 11B^{11}\text{B} (6,9 MeV); 4He^{4}\text{He} (7,1 MeV). Bốn hạt nhân nặng (A≥160A \ge 160): 180Hf^{180}\text{Hf} (8,1 MeV); 197Au^{197}\text{Au} (7,9 MeV); 209Bi^{209}\text{Bi} (7,8 MeV); 238U^{238}\text{U} (7,6 MeV)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.