Giải Câu hỏi trang 94 SGK Vật lí 12
Đề bài
Công thức 21.1 cho kết quả tốt hơn với A > 12. Nghiệm lại sự chính xác của công thức này cho các hạt nhân trong Bảng 21.1.
Công thức (21.1): (m), với A là tổng số nucleon (số khối).
Bảng 21.1. Kích thước của một số hạt nhân:
| Tên nguyên tố | Số khối | Bán kính nguyên tử ( m) | Bán kính hạt nhân ( m) |
|---|---|---|---|
| Hydrogen | 1 | 1,2 | 0,9 |
| Helium | 4 | 1,4 | 1,7 |
| Oxigen | 16 | 1,5 | 2,7 |
| Silicon | 28 | 2,1 | 3,1 |
| Sắt | 56 | 1,9 | 3,7 |
| Cadimium | 114 | 1,6 | 4,6 |
| Vàng | 197 | 1,7 | 5,4 |
| Uranium | 238 | 1,9 | 5,9 |
Lời giải
Cách làm: Thế số khối của từng hạt nhân vào công thức (21.1)
để được bán kính tính theo công thức , rồi so sánh với bán kính đo được trong Bảng 21.1. Sai số tương đối tính theo
Tính cho từng hạt nhân (bán kính tính theo đơn vị m):
- Hydrogen : ; ;
- Helium : ; ;
- Oxigen : ; ;
- Silicon : ; ;
- Sắt : ; ;
- Cadimium : ; ;
- Vàng : ; ;
- Uranium : ; ;
Bảng so sánh :
| Hạt nhân | | | | |
|---|---|---|---|---|
| H | 1 | 0,9 | 1,2 | 33% |
| He | 4 | 1,7 | 1,9 | 12% |
| O | 16 | 2,7 | 3,0 | 12% |
| Si | 28 | 3,1 | 3,6 | 17% |
| Fe | 56 | 3,7 | 4,6 | 24% |
| Cd | 114 | 4,6 | 5,8 | 26% |
| Au | 197 | 5,4 | 7,0 | 29% |
| U | 238 | 5,9 | 7,4 | 26% |
Nhận xét:
- Với mọi hạt nhân, công thức (21.1) cho kết quả cùng bậc độ lớn ( m) với giá trị đo, và tái hiện đúng quy luật : bán kính tăng dần theo số khối. Có thể kiểm tra lại bằng tỉ số — với các hạt nhân từ He trở đi, tỉ số này gần như không đổi (khoảng m), chứng tỏ sự phụ thuộc là hợp lí.
- Hạt nhân Hydrogen có sai lệch lớn nhất . Đúng như nhận định của SGK, công thức (21.1) chỉ là công thức gần đúng, mô tả tốt hơn (sai số ổn định hơn) với các hạt nhân có (từ Oxigen trở đi), còn với các hạt nhân rất nhẹ như H, He thì độ chính xác kém hơn.
Kết luận: Công thức (21.1) phản ánh đúng quy luật bán kính hạt nhân tỉ lệ với và cho giá trị cùng bậc với số liệu đo; nó là công thức gần đúng, dùng tốt hơn cho các hạt nhân có số khối .
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.