Sách giáo khoa Vật lí 12

Giải Câu hỏi 1 trang 42 SGK Vật lí 12

Bài 10. Định luật Charles   Đã kiểm chéo

Đề bài

Ứng với các áp suất khác nhau của cùng một lượng khí, ta có những đường đẳng áp khác nhau. Hình 10.2 vẽ hai đường đẳng áp của cùng một lượng khí ứng với hai áp suất p1p_1 và p2p_2. Hãy so sánh p1p_1 và p2p_2.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 42 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 10.2. Các đường đẳng áp: hệ trục toạ độ trục tung V, trục hoành T(K), gốc O. Từ gốc O vẽ hai đường thẳng đi lên (kéo dài bằng nét đứt về phía gốc). Đường phía trên dốc hơn ứng với p1p_1, đường phía dưới thoải hơn ứng với p2p_2.

Lời giải

Cơ sở lí thuyết (định luật Charles):

Với một lượng khí xác định, trong quá trình đẳng áp thể tích tỉ lệ thuận với nhiệt độ tuyệt đối:

VT=hằng số⇒V=nRp T.\frac{V}{T} = \text{hằng số} \Rightarrow V = \frac{nR}{p}\,T.

Trên đồ thị V−TV - T, mỗi đường đẳng áp là một đường thẳng đi qua gốc toạ độ OO với hệ số góc (độ dốc)

k=nRp.k = \frac{nR}{p}.

Phân tích hai đường:

- Vì cùng một lượng khí nên nRnR như nhau ở cả hai đường, do đó độ dốc kk chỉ phụ thuộc vào áp suất: áp suất càng nhỏ thì kk càng lớn, tức đường càng dốc.
- Cách khác: xét tại cùng một nhiệt độ TT, ta có V=nRpTV = \dfrac{nR}{p}T, nên đường nào nằm cao hơn (ứng với VV lớn hơn) thì áp suất pp nhỏ hơn.

So sánh:

Theo Hình 10.2, đường ứng với p1p_1 dốc hơn (độ dốc lớn hơn) đường ứng với p2p_2. Mà độ dốc lớn hơn ứng với áp suất nhỏ hơn, nên:

k1>k2⇒nRp1>nRp2⇒p1<p2.k_1 > k_2 \Rightarrow \frac{nR}{p_1} > \frac{nR}{p_2} \Rightarrow p_1 < p_2.

Kết luận: Đường đẳng áp càng dốc thì ứng với áp suất càng nhỏ, do đó p1<p2p_1 < p_2.

Đáp số

p1<p2p_1 < p_2

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.