Sách giáo khoa Vật lí 12

Giải Câu 3 trang 17 SGK Vật lí 12

Bài 3. Nhiệt độ. Thang nhiệt độ. Nhiệt kế   Đã kiểm chéo

Đề bài

Hãy dựa vào bảng so sánh hai thang nhiệt độ Celsius và Kelvin ở Hình 3.2 để chứng minh rằng: mỗi độ chia (1 ∘C1\ ^\circ\text{C}) trong thang nhiệt độ Celsius có độ lớn bằng 1 độ chia (1 K1\ \text{K}) trong thang nhiệt độ Kelvin.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 17 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình gồm hai nhiệt kế đặt song song, so sánh các nhiệt độ mốc của nước trong hai thang nhiệt độ. Nhiệt kế a) là thang Celsius (đơn vị ∘C^\circ\text{C}), nhiệt kế b) là thang Kelvin (đơn vị K\text{K}); các mốc nhiệt độ được vẽ ngang hàng nhau trên hai thang. Bảng giá trị các nhiệt độ mốc tương ứng:

| Nhiệt độ mốc của nước | Thang Celsius | Thang Kelvin |
|---|---|---|
| Điểm sôi của nước | 100,00 ∘C100{,}00\ ^\circ\text{C} | 373,15 K373{,}15\ \text{K} |
| Điểm ba của nước | — | 273,16 K273{,}16\ \text{K} |
| Điểm đóng băng của nước | 0 ∘C0\ ^\circ\text{C} | 273,15 K273{,}15\ \text{K} |
| Độ không tuyệt đối | −273,15 ∘C-273{,}15\ ^\circ\text{C} | 0 K0\ \text{K} |

Trên thang Celsius, khoảng từ điểm đóng băng (0 ∘C0\ ^\circ\text{C}) đến điểm sôi của nước (100,00 ∘C100{,}00\ ^\circ\text{C}) được chia thành 100 phần bằng nhau. Trên thang Kelvin, cùng khoảng đó ứng với từ 273,15 K273{,}15\ \text{K} đến 373,15 K373{,}15\ \text{K}, tức cũng là 100 độ chia bằng nhau.

Lời giải

Ta chứng minh bằng cách so sánh cùng một khoảng nhiệt độ (từ điểm đóng băng đến điểm sôi của nước) trên hai thang.

Bước 1. Khoảng nhiệt độ trên thang Celsius.

Theo bảng, trên thang Celsius điểm đóng băng của nước là 0 ∘C0\ ^\circ\text{C} và điểm sôi của nước là 100,00 ∘C100{,}00\ ^\circ\text{C}. Vậy khoảng nhiệt độ giữa hai mốc này là:

Δt=100,00 ∘C−0 ∘C=100,00 ∘C.\Delta t = 100{,}00\ ^\circ\text{C} - 0\ ^\circ\text{C} = 100{,}00\ ^\circ\text{C}.

Khoảng này được chia thành 100100 phần bằng nhau, nên độ lớn mỗi độ chia là:

1 ∘C=100,00 ∘C100.1\ ^\circ\text{C} = \dfrac{100{,}00\ ^\circ\text{C}}{100}.

Bước 2. Cùng khoảng đó trên thang Kelvin.

Cũng theo bảng, điểm đóng băng của nước ứng với 273,15 K273{,}15\ \text{K} và điểm sôi của nước ứng với 373,15 K373{,}15\ \text{K}. Vậy cùng khoảng nhiệt độ đó trên thang Kelvin là:

ΔT=373,15 K−273,15 K=100,00 K.\Delta T = 373{,}15\ \text{K} - 273{,}15\ \text{K} = 100{,}00\ \text{K}.

Khoảng này cũng được chia thành 100100 phần bằng nhau, nên độ lớn mỗi độ chia là:

1 K=100,00 K100.1\ \text{K} = \dfrac{100{,}00\ \text{K}}{100}.

Bước 3. So sánh.

Hai thang Celsius và Kelvin cùng mô tả một khoảng nhiệt độ vật lí như nhau (từ điểm đóng băng đến điểm sôi của nước), và cùng chia khoảng đó thành 100100 phần bằng nhau:

- Thang Celsius: 100100 độ chia ứng với khoảng đó.
- Thang Kelvin: 100,00 K−0=100100{,}00\ \text{K} - 0 = 100 độ chia ứng với đúng khoảng đó.

Vì cùng một khoảng nhiệt độ được chia thành cùng số phần bằng nhau (100100 phần), nên mỗi phần (mỗi độ chia) trên hai thang có độ lớn như nhau:

1 ∘C=100,00100=1 K.1\ ^\circ\text{C} = \dfrac{100{,}00}{100} = 1\ \text{K}.

Vậy mỗi độ chia 1 ∘C1\ ^\circ\text{C} trong thang Celsius có độ lớn đúng bằng 1 K1\ \text{K} trong thang Kelvin (đpcm). Lưu ý: hai thang chỉ khác nhau ở điểm gốc (0 ∘C0\ ^\circ\text{C} ứng với 273,15 K273{,}15\ \text{K}), còn độ lớn mỗi độ chia thì hoàn toàn bằng nhau.

Đáp số

đpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.