Sách giáo khoa Vật lí 12

Giải Câu hỏi trang 12 SGK Vật lí 12

Bài 2. Nội năng. Định luật I của nhiệt động lực học   Đã kiểm chéo

Đề bài

Các hệ thức sau đây mô tả các quá trình thay đổi nội năng nào?
1. ΔU=Q\Delta U = Q khi Q>0Q > 0, khi Q<0Q < 0.
2. ΔU=A\Delta U = A khi A>0A > 0, khi A<0A < 0.
3. ΔU=A+Q\Delta U = A + Q khi Q>0Q > 0 và A<0A < 0.
4. ΔU=A+Q\Delta U = A + Q khi Q<0Q < 0 và A>0A > 0.

Lời giải

Quy ước dấu (theo SGK KNTT): Định luật I nhiệt động lực học viết ΔU=A+Q\Delta U = A + Q, trong đó:
- Q>0Q > 0: hệ nhận nhiệt lượng; Q<0Q < 0: hệ truyền (tỏa) nhiệt lượng.
- A>0A > 0: hệ nhận công (có vật khác thực hiện công lên hệ); A<0A < 0: hệ thực hiện (sinh) công lên vật khác.

1. ΔU=Q\Delta U = Q (ứng với A=0A = 0: hệ không trao đổi công, chỉ truyền nhiệt — ví dụ truyền nhiệt khi thể tích không đổi):
- Khi Q>0Q > 0: hệ nhận nhiệt lượng nên ΔU>0\Delta U > 0, nội năng của hệ tăng. Đây là quá trình truyền nhiệt làm nội năng tăng.
- Khi Q<0Q < 0: hệ tỏa nhiệt lượng nên ΔU<0\Delta U < 0, nội năng của hệ giảm. Đây là quá trình truyền nhiệt làm nội năng giảm.

2. ΔU=A\Delta U = A (ứng với Q=0Q = 0: hệ không trao đổi nhiệt, chỉ thực hiện công — quá trình đoạn nhiệt):
- Khi A>0A > 0: hệ nhận công (bị nén) nên ΔU>0\Delta U > 0, nội năng của hệ tăng. Đây là quá trình thực hiện công làm nội năng tăng.
- Khi A<0A < 0: hệ sinh công (dãn nở) nên ΔU<0\Delta U < 0, nội năng của hệ giảm. Đây là quá trình thực hiện công làm nội năng giảm.

3. ΔU=A+Q\Delta U = A + Q khi Q>0Q > 0 và A<0A < 0: hệ vừa nhận nhiệt lượng (Q>0Q > 0) vừa sinh công (dãn nở, A<0A < 0). Nội năng thay đổi do đồng thời truyền nhiệt và thực hiện công: hệ nhận nhiệt nhưng lại sinh công ra ngoài. Dấu của ΔU\Delta U phụ thuộc độ lớn của QQ và AA (nội năng tăng nếu Q>∣A∣Q > |A|, giảm nếu Q<∣A∣Q < |A|).

4. ΔU=A+Q\Delta U = A + Q khi Q<0Q < 0 và A>0A > 0: hệ vừa tỏa nhiệt lượng (Q<0Q < 0) vừa nhận công (bị nén, A>0A > 0). Nội năng thay đổi do đồng thời truyền nhiệt và thực hiện công: hệ nhận công từ ngoài nhưng lại tỏa nhiệt ra. Dấu của ΔU\Delta U phụ thuộc độ lớn của AA và QQ (nội năng tăng nếu A>∣Q∣A > |Q|, giảm nếu A<∣Q∣A < |Q|).

Đáp số

Truyền nhiệt: Q>0Q>0 nội năng tăng; Q<0Q<0 nội năng giảm (không có công, A=0A=0)Thực hiện công: A>0A>0 nội năng tăng; A<0A<0 nội năng giảm (không có nhiệt, Q=0Q=0, quá trình đoạn nhiệt)Vừa truyền nhiệt vừa thực hiện công: hệ nhận nhiệt (Q>0Q>0) và sinh công (A<0A<0)Vừa truyền nhiệt vừa thực hiện công: hệ tỏa nhiệt (Q<0Q<0) và nhận công (A>0A>0)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.