Sách giáo khoa Vật lí 11

Giải Câu hỏi trang 10 SGK Vật lí 11

Bài 2. Mô tả dao động điều hoà   Đã kiểm chéo

Đề bài

Hình 2.1 là đồ thị dao động điều hoà của một vật. Hãy xác định:

a) Biên độ, chu kì, tần số của dao động.

b) Nêu thời điểm mà vật có li độ x=0x = 0; x=0,1x = 0,1 m.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 10 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Đồ thị dạng hình sin biểu diễn li độ x (m) theo thời gian t (s). Trục tung x (m) chia các vạch 0,2; 0,1; 0; -0,1; -0,2; trục hoành t (s) chia các vạch 0,1; 0,3; 0,5; 0,7. Đường cong đạt cực đại x = +0,2 m tại t = 0,1 s và t = 0,5 s; đạt cực tiểu x = -0,2 m tại t = 0,3 s và t = 0,7 s; cắt trục hoành (x = 0) tại t = 0; 0,2 s; 0,4 s; 0,6 s. Biên độ 0,2 m, chu kì 0,4 s.

Lời giải

a) Biên độ, chu kì, tần số của dao động

- Biên độ: là độ lớn li độ cực đại. Từ đồ thị, li độ lớn nhất đạt được là xmax=0,2x_{max}=0,2 m, nên:
A=0,2 mA = 0,2 \text{ m}

- Chu kì: là khoảng thời gian vật thực hiện một dao động toàn phần. Vật đạt cực đại x=+0,2x=+0,2 m lần đầu tại t=0,1t=0,1 s và lặp lại tại t=0,5t=0,5 s, nên:
T=0,5−0,1=0,4 sT = 0,5 - 0,1 = 0,4 \text{ s}

- Tần số: là số dao động thực hiện trong một giây:
f=1T=10,4=2,5 Hzf = \dfrac{1}{T} = \dfrac{1}{0,4} = 2,5 \text{ Hz}

b) Thời điểm vật có li độ x=0x = 0 và x=0,1x = 0,1 m

Từ đồ thị, viết được phương trình dao động (tại t=0t=0 vật ở vị trí x=0x=0 và đi theo chiều dương): x=0,2cos⁡ ⁣(5πt−π2)x = 0,2\cos\!\left(5\pi t - \dfrac{\pi}{2}\right) (m), với ω=2πT=5π\omega = \dfrac{2\pi}{T} = 5\pi rad/s.

- Khi x=0x = 0: đồ thị cắt trục hoành tại các thời điểm
t=0 s; 0,2 s; 0,4 s; 0,6 st = 0 \text{ s};\ 0,2 \text{ s};\ 0,4 \text{ s};\ 0,6 \text{ s}
(nói chung t=0,2kt = 0,2k s với k=0,1,2,…k = 0, 1, 2, \ldots).

- Khi x=0,1x = 0,1 m (bằng nửa biên độ): từ đồ thị, trong một chu kì đầu tiên [0; 0,4][0;\,0,4] s đường cong đi qua giá trị x=0,1x=0,1 m tại hai thời điểm
t≈0,03 svàt≈0,17 st \approx 0,03 \text{ s} \quad \text{và} \quad t \approx 0,17 \text{ s}
Sau đó dao động lặp lại sau mỗi chu kì T=0,4T = 0,4 s, nên các thời điểm tiếp theo là t≈0,43t \approx 0,43 s; 0,570,57 s; …

Đáp số

A = 0,2 m; T = 0,4 s; f = 2,5 Hzx = 0 tại t = 0; 0,2; 0,4; 0,6 s. x = 0,1 m tại t ≈ 0,03 s và 0,17 s (lặp lại sau mỗi 0,4 s)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.