Sách giáo khoa Vật lí 11

Giải Hoạt động 1 trang 69 SGK Vật lí 11

Bài 17. Khái niệm điện trường   Đã kiểm chéo

Đề bài

Em hãy quan sát Hình 17.6 và đưa ra nhận xét về đặc điểm của điện phổ:

a) Ở những vùng có điện trường mạnh hơn tức là ở gần điện tích hơn.

b) Ở những vùng có điện trường yếu hơn, tức là ở xa điện tích hơn.

c) Ở điện trường xung quanh một điện tích và điện trường xung quanh nhiều điện tích.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 69 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 17.6 gồm ba ảnh chụp điện phổ (các hạt cách điện lơ lửng trong dầu nằm dọc theo các đường quanh quả cầu kim loại tích điện):

a) Điện phổ xung quanh một điện tích: các đường xuất phát từ một điện tích tròn ở giữa, toả đều ra mọi phía theo phương bán kính, dày đặc (sát nhau) ở gần điện tích và thưa dần khi ra xa.

b) Điện phổ xung quanh hai điện tích cùng dấu: hai điện tích tròn nằm cạnh nhau, các đường toả ra từ mỗi điện tích và đẩy nhau ở vùng giữa, không có đường nối trực tiếp giữa hai điện tích.

c) Điện phổ xung quanh hai điện tích trái dấu: hai điện tích tròn nằm cạnh nhau, có nhiều đường nối trực tiếp từ điện tích này sang điện tích kia, dày đặc nhất ở khoảng giữa hai điện tích.

Lời giải

Nhận xét về đặc điểm của điện phổ qua Hình 17.6:

a) Ở những vùng có điện trường mạnh hơn (gần điện tích hơn):

Các đường sức (các hạt cách điện sắp xếp thành đường) nằm sát nhau, dày đặc. Như vậy, ở nơi điện trường mạnh thì các đường sức được vẽ mau (dày), số đường sức qua một đơn vị diện tích đặt vuông góc với chúng là lớn.

b) Ở những vùng có điện trường yếu hơn (xa điện tích hơn):

Khi càng ra xa điện tích, các đường sức càng tách xa nhau, thưa dần. Như vậy, ở nơi điện trường yếu thì các đường sức được vẽ thưa (ít), số đường sức qua một đơn vị diện tích là nhỏ.

→ Kết luận chung từ a) và b): Chỗ nào điện trường mạnh thì đường sức mau, chỗ nào điện trường yếu thì đường sức thưa. Mật độ đường sức cho biết độ mạnh yếu của điện trường tại mỗi vùng.

c) So sánh điện phổ quanh một điện tích và quanh nhiều điện tích:

- *Quanh một điện tích:* các đường sức có dạng những đường thẳng theo phương bán kính, xuất phát (hoặc kết thúc) tại điện tích và toả đều ra mọi phía một cách đối xứng; điện phổ có tính đối xứng cầu.

- *Quanh nhiều điện tích:* các đường sức nói chung là những đường cong; hình dạng của chúng phụ thuộc vào dấu và vị trí của các điện tích.
+ Với hai điện tích cùng dấu: các đường sức xuất phát từ mỗi điện tích đẩy nhau, không có đường nối trực tiếp giữa hai điện tích; vùng chính giữa hai điện tích hầu như không có đường sức (điện trường ở đó yếu).
+ Với hai điện tích trái dấu: có nhiều đường sức đi trực tiếp từ điện tích dương sang điện tích âm, dày đặc nhất ở khoảng giữa (điện trường ở đó mạnh).

→ Dù quanh một hay nhiều điện tích, các đường sức đều không cắt nhau, đi ra từ điện tích dương và đi vào điện tích âm, và chỗ đường sức mau là nơi điện trường mạnh.

Đáp số

Điện trường mạnh (gần điện tích): đường sức mau, dày đặcĐiện trường yếu (xa điện tích): đường sức thưa, tách xa nhauMột điện tích: đường sức thẳng, toả đều đối xứng theo bán kính; nhiều điện tích: đường sức cong, phụ thuộc dấu và vị trí, cùng dấu thì đẩy nhau không nối trực tiếp, trái dấu thì nối trực tiếp dày đặc ở giữa; đường sức luôn không cắt nhau

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.