Sách giáo khoa Vật lí 11

Giải Câu hỏi 1 trang 51 SGK Vật lí 11

Bài 12. Giao thoa sóng   Đã kiểm chéo

Đề bài

Trong thí nghiệm ở Hình 12.1, tốc độ truyền sóng trên mặt nước là 20 cm/s, cần rung có tần số 40 Hz. Tính khoảng cách giữa hai điểm cực đại giao thoa cạnh nhau trên đoạn thẳng S1S2S_1S_2.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 51 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình vẽ bố trí thí nghiệm tạo giao thoa của hai sóng nước. Một cần rung được gắn hai quả cầu nhỏ chạm xuống mặt nước tại hai điểm S1S_1 và S2S_2; khi cần rung hoạt động, hai quả cầu dao động giống hệt nhau theo phương vuông góc với mặt nước nên S1S_1 và S2S_2 trở thành hai nguồn sóng kết hợp (cùng phương, cùng tần số, cùng pha). Mỗi nguồn phát ra các gợn sóng tròn đồng tâm lan ra xa; ở vùng hai hệ sóng tròn gặp nhau, chúng chồng lên nhau tạo thành hình ảnh giao thoa gồm các vân cực đại (dao động mạnh) và vân cực tiểu (đứng yên) xen kẽ, có dạng những đường hypebol nhận đường trung trực của đoạn S1S2S_1S_2 làm trục đối xứng. Hai nguồn S1S_1, S2S_2 nằm trên mặt nước và đoạn thẳng nối chúng là S1S2S_1S_2; trên đoạn này các điểm cực đại giao thoa cạnh nhau cách nhau một khoảng bằng nửa bước sóng. Bộ dụng cụ gồm cần rung gắn hai quả cầu, khay nước đáy trong suốt và máy phát tần số để điều khiển tần số dao động của cần rung.

Lời giải

Tóm tắt dữ kiện:

- Tốc độ truyền sóng: v=20 cm/sv = 20 \text{ cm/s}
- Tần số: f=40 Hzf = 40 \text{ Hz}

Bước 1. Tính bước sóng.

Bước sóng được xác định theo công thức:
λ=vf=2040=0,5 cm\lambda = \frac{v}{f} = \frac{20}{40} = 0{,}5 \text{ cm}

Bước 2. Khoảng cách giữa hai cực đại cạnh nhau trên S1S2S_1S_2.

Trên đoạn thẳng nối hai nguồn S1S2S_1S_2, hình ảnh giao thoa là hệ vân (các điểm dao động cực đại và cực tiểu) xen kẽ, cách đều nhau. Khoảng cách giữa hai điểm cực đại giao thoa cạnh nhau (cũng như giữa hai cực tiểu cạnh nhau) bằng nửa bước sóng:
d=λ2=0,52=0,25 cmd = \frac{\lambda}{2} = \frac{0{,}5}{2} = 0{,}25 \text{ cm}

Kiểm tra lại: λ=v/f=0,5\lambda = v/f = 0{,}5 cm, nên λ/2=0,25\lambda/2 = 0{,}25 cm =2,5= 2{,}5 mm. Kết quả hợp lí với thí nghiệm sóng nước.

Vậy khoảng cách giữa hai điểm cực đại giao thoa cạnh nhau trên S1S2S_1S_2 là 0,250{,}25 cm.

Đáp số

0,25 cm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.