Giải Câu hỏi trang 33 SGK Vật lí 11
Đề bài
Trong đồ thị của sóng Hình 8.2d, những điểm nào trong các điểm M, N, P trên phương Ox dao động lệch pha , ngược pha, đồng pha với nhau?
Hình 8.2d: Đồ thị sóng hình sin tại thời điểm , trục ngang (li độ theo phương thẳng đứng), sóng truyền theo chiều dương với vận tốc . Trên trục có ba điểm M, N, P đánh dấu theo thứ tự từ gần gốc O ra xa. Dạng sóng trên đoạn quan sát trải đúng một bước sóng : bắt đầu từ O (li độ bằng 0) đi xuống tạo một bụng âm (đáy) rồi đi lên cắt trục tại điểm giữa và tạo một bụng dương (đỉnh), đến cuối chu kì không gian thì trở về trục. Ba điểm M, N, P nằm cách đều nhau trên trục : M nằm đúng tại đáy sóng (li độ ), N nằm tại vị trí cắt trục giữa đáy và đỉnh (li độ ), P nằm đúng tại đỉnh sóng (li độ ); khoảng cách giữa hai điểm liên tiếp M–N và N–P đều bằng , còn M và P cách nhau .
Lời giải
Cơ sở lí thuyết: Hai điểm trên phương truyền sóng cách nhau một khoảng thì dao động lệch pha nhau một lượng:
- Đồng pha khi , tức (bội nguyên của ).
- Ngược pha khi , tức (số lẻ nửa bước sóng).
- Lệch pha khi (số lẻ phần tư bước sóng).
Trên Hình 8.2d, ba điểm M, N, P cách đều nhau, mỗi khoảng liên tiếp bằng : và .
a) Các cặp điểm lệch pha
Xét cặp M và N:
Xét cặp N và P:
Vậy hai cặp M và N, N và P dao động lệch pha nhau .
b) Các cặp điểm ngược pha
Xét cặp M và P:
Vậy cặp M và P dao động ngược pha nhau. Điều này phù hợp với đồ thị: khi M ở đáy () thì P ở đỉnh ().
c) Các cặp điểm đồng pha
Muốn đồng pha thì khoảng cách phải bằng một số nguyên lần bước sóng (). Trong ba điểm M, N, P, khoảng cách lớn nhất là , nên không có cặp điểm nào trong M, N, P dao động đồng pha với nhau.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.