Sách giáo khoa Vật lí 10

Giải Câu hỏi 2 trang 25 SGK Vật lí 10

Bài 4. Độ dịch chuyển và quãng đường đi được   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một người bơi ngang từ bờ bên này sang bờ bên kia của một dòng sông rộng 50 m. Người bơi theo hướng vuông góc với dòng sông, nước sông chảy theo hướng từ bắc xuống nam. Khi sang đến bờ bên kia thì người đó đã trôi xuôi theo dòng nước 50 m. Xác định độ dịch chuyển của người đó.

Lời giải

Tóm tắt và chọn hệ trục

Chọn hệ trục với:
- Trục ngang (trục xx): hướng từ bờ bên này sang bờ bên kia (hướng người bơi, vuông góc với dòng sông).
- Trục dọc (trục yy): hướng theo dòng nước chảy (từ bắc xuống nam).

Độ dịch chuyển gồm hai thành phần vuông góc với nhau:
- Theo hướng ngang sông: d1=50d_1 = 50 m (chiều rộng dòng sông).
- Theo hướng dòng nước: d2=50d_2 = 50 m (quãng trôi xuôi dòng).

Tính độ lớn của độ dịch chuyển

Độ dịch chuyển d⃗\vec{d} là đường chéo của hình chữ nhật có hai cạnh d1d_1 và d2d_2. Vì hai thành phần vuông góc nhau, áp dụng định lí Pythagore:

d=d12+d22=502+502=5000=502≈70,7 md = \sqrt{d_1^{2} + d_2^{2}} = \sqrt{50^{2} + 50^{2}} = \sqrt{5000} = 50\sqrt{2} \approx 70,7 \text{ m}

Xác định hướng

Gọi α\alpha là góc hợp bởi độ dịch chuyển với hướng vuông góc bờ (hướng bơi):

tan⁡α=d2d1=5050=1⇒α=45∘\tan\alpha = \dfrac{d_2}{d_1} = \dfrac{50}{50} = 1 \Rightarrow \alpha = 45^{\circ}

Kết luận: Độ dịch chuyển của người đó có độ lớn khoảng 70,770,7 m, hợp với hướng bơi (hướng vuông góc với bờ) một góc 45∘45^{\circ}, lệch về phía xuôi dòng nước.

Đáp số

d ≈ 70,7 m (= 50√2 m), hợp với hướng vuông góc bờ góc 45°, lệch về phía xuôi dòng

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.