Sách giáo khoa Vật lí 10

Giải Câu hỏi 1 trang 23 SGK Vật lí 10

Bài 4. Độ dịch chuyển và quãng đường đi được   Đã kiểm chéo

Đề bài

Hãy so sánh độ lớn của độ dịch chuyển và quãng đường đi được của ba chuyển động ở Hình 4.6.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 23 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 4.6 là sơ đồ (bản đồ) một khu phố, tỉ xích 1 cm ứng với 100 m, có la bàn chỉ hướng (B Bắc, N Nam, T Tây, Đ Đông). Siêu thị A nằm ở phía dưới, bưu điện B nằm ở phía trên. Ba người cùng khởi hành từ siêu thị A để đến bưu điện B: người đi xe máy (1), người đi bộ (2) và người đi ô tô (3). Người đi bộ (2) đi theo đường thẳng ngắn nhất nối A với B (mũi tên thẳng đứng từ A lên B). Người đi xe máy (1) đi vòng sang bên trái rồi mới lên tới B, quãng đường dài hơn. Người đi ô tô (3) đi vòng xa nhất sang bên phải qua vòng xuyến rồi vòng lên tới B. Cả ba đều có cùng điểm đầu A và điểm cuối B nên vectơ độ dịch chuyển giống nhau (đoạn thẳng AB), còn quãng đường đi được khác nhau theo độ dài đường đi thực tế của từng người.

Lời giải

Phân tích chung

Cả ba người (1) đi xe máy, (2) đi bộ và (3) đi ô tô đều cùng khởi hành từ siêu thị AA (điểm đầu) và cùng kết thúc tại bưu điện BB (điểm cuối).

- Độ dịch chuyển chỉ phụ thuộc vào vị trí điểm đầu và điểm cuối, được biểu diễn bằng đoạn thẳng nối AA với BB (vectơ d⃗=AB→\vec{d} = \overrightarrow{AB}). Vì cả ba có chung điểm đầu AA và chung điểm cuối BB nên độ dịch chuyển của ba chuyển động là như nhau, có độ lớn bằng chiều dài đoạn thẳng ABAB.

- Quãng đường đi được là độ dài thực tế của đường đi, phụ thuộc vào lộ trình từng người, nên khác nhau.

a) So sánh độ lớn độ dịch chuyển

Ba người cùng đi từ AA đến BB nên độ lớn độ dịch chuyển bằng nhau và bằng đoạn thẳng ABAB:
d1=d2=d3=ABd_1 = d_2 = d_3 = AB
Trên bản đồ đoạn ABAB dài khoảng 1 cm1\ \text{cm}, với tỉ xích 1 cm↔100 m1\ \text{cm} \leftrightarrow 100\ \text{m} nên:
d1=d2=d3≈100 md_1 = d_2 = d_3 \approx 100\ \text{m}

b) So sánh quãng đường đi được

- Người đi bộ (2) theo đường thẳng ngắn nhất A→BA \to B nên quãng đường ngắn nhất và bằng đúng độ dịch chuyển: s2=ABs_2 = AB.
- Người đi xe máy (1) đi vòng sang trái nên đường dài hơn: s1>s2s_1 > s_2.
- Người đi ô tô (3) đi vòng xa nhất sang phải qua vòng xuyến nên đường dài nhất: s3>s1s_3 > s_1.

Vậy:
s2<s1<s3s_2 < s_1 < s_3

c) Nhận xét

Với người đi bộ (2): quãng đường bằng độ lớn độ dịch chuyển (s2=d2s_2 = d_2) vì đi theo đường thẳng.

Với người đi xe máy (1) và ô tô (3): quãng đường lớn hơn độ lớn độ dịch chuyển (s1>d1s_1 > d_1, s3>d3s_3 > d_3) vì đường đi bị cong, vòng vèo.

Đáp số

Độ lớn độ dịch chuyển bằng nhau: d1=d2=d3=AB≈100d_1 = d_2 = d_3 = AB \approx 100 mQuãng đường khác nhau: s2<s1<s3s_2 < s_1 < s_3 (đi bộ ngắn nhất, ô tô dài nhất)Chỉ người đi bộ có s2=d2s_2 = d_2; hai người còn lại s>ds > d

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.