Giải Câu hỏi trang 59 SGK Vật lí 10
Đề bài
Một vật được giữ yên trên một mặt phẳng nghiêng nhẵn bởi một lò xo (Hình 13.10).
a) Có những lực nào tác dụng lên vật?
b) Phân tích trọng lực tác dụng lên vật thành hai lực thành phần và nêu rõ tác dụng của hai lực này.
Hình vẽ một mặt phẳng nghiêng tạo với mặt phẳng ngang nằm bên dưới một góc α ở chân dốc. Trên mặt nghiêng có một vật nhỏ (khối hộp màu cam) nằm yên. Vật được nối với một lò xo đặt dọc theo mặt nghiêng; đầu trên của lò xo gắn cố định vào đỉnh dốc, nên lò xo giữ cho vật không trượt xuống dọc theo mặt phẳng nghiêng nhẵn.
Lời giải
a) Các lực tác dụng lên vật
Vật nằm cân bằng trên mặt phẳng nghiêng nhẵn nên chịu tác dụng của ba lực:
- Trọng lực : phương thẳng đứng, chiều hướng xuống dưới.
- Phản lực của mặt phẳng nghiêng: phương vuông góc với mặt phẳng nghiêng, chiều hướng ra khỏi mặt nghiêng.
- Lực đàn hồi của lò xo: phương dọc theo mặt phẳng nghiêng, chiều hướng lên theo dốc (kéo vật, giữ cho vật không trượt xuống).
Vì vật đứng yên nên ba lực này cân bằng nhau: .
b) Phân tích trọng lực thành hai lực thành phần
Chọn hai phương: một phương song song với mặt phẳng nghiêng và một phương vuông góc với mặt phẳng nghiêng. Phân tích trọng lực thành hai thành phần theo hai phương đó:
- Thành phần song song với mặt phẳng nghiêng, hướng xuống dốc, có độ lớn:
Thành phần này có tác dụng kéo vật trượt xuống dọc theo mặt phẳng nghiêng. Nó được cân bằng bởi lực đàn hồi của lò xo ().
- Thành phần vuông góc với mặt phẳng nghiêng, ép vật vào mặt nghiêng, có độ lớn:
Thành phần này có tác dụng ép vật vào mặt phẳng nghiêng. Nó được cân bằng bởi phản lực của mặt nghiêng ().
Với là góc nghiêng của mặt phẳng so với phương ngang.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.