Sách giáo khoa Vật lí 10

Giải Câu hỏi trang 42 SGK Vật lí 10

Bài 9. Chuyển động thẳng biến đổi đều   Đã kiểm chéo

Đề bài

1. Biết độ dịch chuyển trong chuyển động thẳng biến đổi đều có độ lớn bằng diện tích giới hạn bởi đồ thị (v – t), trong thời gian t của chuyển động và các trục toạ độ. Hãy chứng minh rằng công thức tính độ lớn của độ dịch chuyển trong chuyển động thẳng biến đổi đều là: d=v0.t+12.a.t2d = v_0.t + \dfrac{1}{2}.a.t^2 (9.4)

2. Từ công thức (9.2) và (9.4) chứng minh rằng: vt2−v02=2.a.dv_t^2 - v_0^2 = 2.a.d (9.5)

Lời giải

Ý 1. Chứng minh công thức (9.4): d=v0.t+12.a.t2d = v_0.t + \dfrac{1}{2}.a.t^2

Trong chuyển động thẳng biến đổi đều, đồ thị vận tốc – thời gian (v−t)(v - t) là một đường thẳng. Tại thời điểm ban đầu (t=0)(t = 0) vật có vận tốc v0v_0; sau thời gian tt vận tốc là:

vt=v0+a.t(9.2)v_t = v_0 + a.t \quad (9.2)

Độ lớn của độ dịch chuyển dd bằng diện tích hình thang giới hạn bởi đồ thị (v−t)(v - t) và các trục toạ độ, có hai đáy là v0v_0 và vtv_t, chiều cao là tt:

d=Shıˋnh thang=(v0+vt).t2d = S_{hình\ thang} = \dfrac{(v_0 + v_t).t}{2}

Thay vt=v0+a.tv_t = v_0 + a.t vào:

d=(v0+v0+a.t).t2=(2v0+a.t).t2=v0.t+12.a.t2d = \dfrac{\left(v_0 + v_0 + a.t\right).t}{2} = \dfrac{(2v_0 + a.t).t}{2} = v_0.t + \dfrac{1}{2}.a.t^2

Vậy d=v0.t+12.a.t2  (9.4)d = v_0.t + \dfrac{1}{2}.a.t^2 \;(9.4) (đpcm).

Ý 2. Từ (9.2) và (9.4), chứng minh (9.5): vt2−v02=2.a.dv_t^2 - v_0^2 = 2.a.d

Từ công thức (9.2): vt=v0+a.tv_t = v_0 + a.t, rút ra thời gian:

t=vt−v0at = \dfrac{v_t - v_0}{a}

Thay vào công thức (9.4):

d=v0.vt−v0a+12.a.(vt−v0a)2d = v_0.\dfrac{v_t - v_0}{a} + \dfrac{1}{2}.a.\left(\dfrac{v_t - v_0}{a}\right)^2

d=v0(vt−v0)a+(vt−v0)22a=2v0(vt−v0)+(vt−v0)22ad = \dfrac{v_0(v_t - v_0)}{a} + \dfrac{(v_t - v_0)^2}{2a} = \dfrac{2v_0(v_t - v_0) + (v_t - v_0)^2}{2a}

Nhân cả hai vế với 2a2a:

2.a.d=2v0(vt−v0)+(vt−v0)22.a.d = 2v_0(v_t - v_0) + (v_t - v_0)^2

Khai triển vế phải:

2.a.d=2v0vt−2v02+vt2−2v0vt+v02=vt2−v022.a.d = 2v_0 v_t - 2v_0^2 + v_t^2 - 2v_0 v_t + v_0^2 = v_t^2 - v_0^2

Vậy vt2−v02=2.a.d  (9.5)v_t^2 - v_0^2 = 2.a.d \;(9.5) (đpcm).

Đáp số

đpcmđpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.