Sách giáo khoa Vật lí 10

Giải Em có thể trang 11 SGK Vật lí 10

Bài 1. Làm quen với Vật lí   Đã kiểm chéo

Đề bài

Dự đoán về sự phụ thuộc tốc độ bay hơi của nước vào nhiệt độ nước và gió thổi trên mặt nước, rồi lập phương án thí nghiệm để kiểm tra dự đoán.

Lời giải

a) Dự đoán

- Nhiệt độ nước càng cao thì tốc độ bay hơi càng lớn: khi nóng lên, các phân tử nước chuyển động nhiệt nhanh hơn, nhiều phân tử ở mặt thoáng có đủ năng lượng để thoát ra khỏi bề mặt, nên nước bay hơi nhanh hơn.
- Gió thổi trên mặt nước càng mạnh thì tốc độ bay hơi càng lớn: gió cuốn đi lớp hơi nước vừa thoát ra ở sát mặt thoáng, làm không khí phía trên luôn "khô", tạo điều kiện cho thêm phân tử nước tiếp tục bay hơi.

b) Phương án thí nghiệm kiểm tra

*Dụng cụ:* vài chiếc đĩa (hoặc cốc) giống hệt nhau, nước, cân (hoặc ống đong để đo lượng nước), nhiệt kế, đồng hồ bấm giờ, một quạt máy (để tạo gió), nguồn đun nóng nước.

*Kiểm tra sự phụ thuộc vào nhiệt độ (giữ các yếu tố khác như nhau):*
1. Rót vào hai chiếc đĩa giống nhau cùng một lượng nước (đo bằng cân hoặc ống đong), đặt ở cùng nơi, cùng diện tích mặt thoáng, không có gió.
2. Đĩa 1 để nước ở nhiệt độ phòng, đĩa 2 dùng nước đã được đun nóng (đo nhiệt độ mỗi đĩa bằng nhiệt kế).
3. Sau cùng một khoảng thời gian, đo lại lượng nước còn lại ở mỗi đĩa. Lượng nước giảm nhiều hơn chứng tỏ tốc độ bay hơi lớn hơn.

*Kiểm tra sự phụ thuộc vào gió (giữ nhiệt độ và các yếu tố khác như nhau):*
4. Rót cùng lượng nước ở cùng nhiệt độ vào hai đĩa giống nhau, đặt cạnh nhau.
5. Dùng quạt thổi gió qua mặt đĩa thứ nhất, đĩa thứ hai để yên không có gió.
6. Sau cùng một khoảng thời gian, đo lại lượng nước còn lại ở mỗi đĩa và so sánh.

*Lưu ý điều kiện kiểm soát:* trong mỗi lần thí nghiệm chỉ thay đổi một yếu tố (nhiệt độ hoặc gió), các yếu tố còn lại (diện tích mặt thoáng, lượng nước ban đầu, thời gian, độ ẩm không khí) phải giữ như nhau thì kết quả so sánh mới đáng tin cậy.

Kết quả mong đợi: đĩa nước nóng cạn nhanh hơn đĩa nước nguội; đĩa có gió thổi cạn nhanh hơn đĩa không có gió — phù hợp với dự đoán ban đầu.

Đáp số

Nhiệt độ nước càng cao, tốc độ bay hơi càng lớnGió trên mặt nước càng mạnh, tốc độ bay hơi càng lớn; kiểm tra bằng thí nghiệm so sánh có đối chứng, mỗi lần chỉ đổi một yếu tố

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.