Sách giáo khoa Toán 9 Tập hai

Giải Bài 9.43 trang 92 SGK Toán 9

Bài tập cuối chương IX   Đã kiểm chéo

Đề bài

a) Cho hình vuông ABCDABCD nội tiếp đường tròn tâm OO (H.9.61). Phép quay thuận chiều 45∘45^\circ tâm OO biến các điểm AA, BB, CC, DD lần lượt thành các điểm A′A', B′B', C′C', D′D'. Hãy vẽ tứ giác A′B′C′D′A'B'C'D'.

b) Phép quay trong câu a biến các điểm A′A', B′B', C′C', D′D' thành những điểm nào?

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 92 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 9.61: Đường tròn tâm OO, có hình vuông ABCDABCD nội tiếp. Các đỉnh: AA ở góc trên bên trái, DD ở góc trên bên phải, BB ở góc dưới bên trái, CC ở góc dưới bên phải; ADAD là cạnh trên nằm ngang, BCBC là cạnh dưới nằm ngang. Tâm OO ở giữa.

Lời giải

a) Gọi RR là bán kính của đường tròn (O)(O). Vì ABCDABCD là hình vuông nội tiếp đường tròn (O)(O) nên:
OA=OB=OC=OD=ROA = OB = OC = OD = R
và hai đỉnh kề nhau của hình vuông chắn cung 90∘90^\circ, tức là AOD^=DOC^=COB^=BOA^=90∘\widehat{AOD} = \widehat{DOC} = \widehat{COB} = \widehat{BOA} = 90^\circ.

Phép quay tâm OO giữ nguyên khoảng cách từ mỗi điểm đến OO, nên các điểm A′A', B′B', C′C', D′D' cũng nằm trên đường tròn (O)(O).

Phép quay thuận chiều 45∘45^\circ tâm OO quay mỗi điểm theo chiều kim đồng hồ một cung 45∘45^\circ trên đường tròn, tức là đưa mỗi đỉnh đến trung điểm của cung nối nó với đỉnh kề theo chiều quay. Với AA ở góc trên bên trái, DD ở góc trên bên phải, CC ở góc dưới bên phải, BB ở góc dưới bên trái, ta được:

- A′A' là trung điểm cung nhỏ ADAD — điểm cao nhất của đường tròn;
- D′D' là trung điểm cung nhỏ DCDC — điểm ngoài cùng bên phải;
- C′C' là trung điểm cung nhỏ CBCB — điểm thấp nhất;
- B′B' là trung điểm cung nhỏ BABA — điểm ngoài cùng bên trái.

Bốn điểm A′A', B′B', C′C', D′D' vẫn cách đều nhau trên đường tròn (hai điểm kề nhau chắn cung 90∘90^\circ) nên A′B′C′D′A'B'C'D' là hình vuông nội tiếp đường tròn (O)(O), bằng hình vuông ABCDABCD và lệch so với ABCDABCD một góc 45∘45^\circ (các đỉnh của nó hướng về trung điểm các cạnh của ABCDABCD).

b) Áp dụng tiếp phép quay thuận chiều 45∘45^\circ tâm OO cho các điểm A′A', B′B', C′C', D′D': mỗi điểm lại quay thêm 45∘45^\circ theo chiều kim đồng hồ, nên:

- A′A' (điểm cao nhất) quay đến góc trên bên phải, trùng với điểm DD;
- B′B' (điểm bên trái) quay đến góc trên bên trái, trùng với điểm AA;
- C′C' (điểm thấp nhất) quay đến góc dưới bên trái, trùng với điểm BB;
- D′D' (điểm bên phải) quay đến góc dưới bên phải, trùng với điểm CC.

Vậy phép quay ở câu a biến các điểm A′A', B′B', C′C', D′D' lần lượt thành các điểm DD, AA, BB, CC.

*(Kiểm tra lại: thực hiện liên tiếp hai phép quay thuận chiều 45∘45^\circ tâm OO chính là phép quay thuận chiều 90∘90^\circ tâm OO, phép này biến A→DA \to D, B→AB \to A, C→BC \to B, D→CD \to C — phù hợp với kết quả trên.)*

Đáp số

a) A′B′C′D′A'B'C'D' là hình vuông nội tiếp đường tròn (O)(O), bằng hình vuông ABCDABCD và lệch 45∘45^\circ so với ABCDABCD; các đỉnh A′A', D′D', C′C', B′B' lần lượt ở các vị trí trên, phải, dưới, trái của đường tròn.b) Phép quay biến A′→DA' \to D, B′→AB' \to A, C′→BC' \to B, D′→CD' \to C.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.