Giải Thực hành trang 75 SGK Toán 9
Đề bài
Vẽ đường tròn nội tiếp của tam giác bằng thước kẻ và compa theo các bước sau:
– Vẽ tia phân giác góc như sau: Dùng compa vẽ một cung tròn tâm cắt hai cạnh , lần lượt tại và . Vẽ hai cung tròn tâm , có cùng bán kính, hai cung này cắt nhau tại một điểm khác . Kẻ tia ta được tia phân giác góc .
– Tương tự, vẽ tia phân giác góc , cắt tia tại .
Lời giải
Phân tích. Đường tròn nội tiếp tam giác là đường tròn tiếp xúc với cả ba cạnh của tam giác, có tâm là giao điểm của ba đường phân giác trong và bán kính bằng khoảng cách từ đến mỗi cạnh. Vì ba đường phân giác cùng đi qua một điểm nên chỉ cần dựng hai tia phân giác (của góc và góc ) là đã xác định được tâm .
Các bước vẽ.
a) *Vẽ tia phân giác góc .*
- Dùng compa, vẽ một cung tròn tâm (bán kính tùy ý) cắt cạnh tại và cắt cạnh tại . Khi đó .
- Vẽ hai cung tròn có cùng bán kính: một cung tâm và một cung tâm ; hai cung này cắt nhau tại điểm khác . Khi đó .
- Kẻ tia , ta được tia phân giác của góc .
*Giải thích:* Hai tam giác và có , và cạnh chung nên (c.c.c). Suy ra , tức là tia phân giác của góc .
b) *Vẽ tia phân giác góc .*
- Làm tương tự với đỉnh ta được tia phân giác của góc . Tia này cắt tia tại điểm .
Vì là giao điểm của hai tia phân giác trong góc và góc nên là tâm đường tròn nội tiếp tam giác (ba đường phân giác trong đồng quy tại ). Do nằm trên cả hai tia phân giác nên cách đều cả ba cạnh , , .
c) *Xác định bán kính và vẽ đường tròn nội tiếp.*
- Từ , kẻ đoạn vuông góc xuống cạnh () bằng thước và compa (dựng đường vuông góc hạ từ xuống ). Độ dài chính là khoảng cách từ đến cạnh .
- Vẽ đường tròn tâm , bán kính .
Vì cách đều ba cạnh nên đường tròn tâm bán kính tiếp xúc với cả ba cạnh , , . Đó chính là đường tròn nội tiếp tam giác cần vẽ. (đpcm)
Đáp số
Lưu ý: đề có thể thiếu phần cuối (chạy sang trang)
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.