Giải Hoạt động 5 trang 74 SGK Toán 9
Đề bài
Cho tam giác có ba đường phân giác đồng quy tại điểm . Gọi , , lần lượt là chân các đường vuông góc kẻ từ xuống các cạnh , và (H.9.19).
a) Hãy giải thích vì sao các điểm , , cùng nằm trên một đường tròn có tâm .
b) Gọi là đường tròn trên. Hãy giải thích vì sao tiếp xúc với các cạnh của tam giác .
Hình 9.19: Tam giác với đỉnh ở trên, ở dưới trái, ở dưới phải. Ba đường phân giác trong của các góc , , đồng quy tại điểm nằm bên trong tam giác. Từ hạ các đường vuông góc: tại , tại , tại (các góc vuông được đánh dấu tại , , ). Đường tròn tâm đi qua , , và tiếp xúc với ba cạnh của tam giác.
Lời giải
a) Vì là giao điểm ba đường phân giác của tam giác nên nằm trên cả ba đường phân giác đó.
*Xét tính chất điểm nằm trên đường phân giác:* mỗi điểm nằm trên tia phân giác của một góc thì cách đều hai cạnh của góc ấy.
- Vì nằm trên phân giác của góc nên cách đều hai cạnh và , tức là (với , ).
- Vì nằm trên phân giác của góc nên cách đều hai cạnh và , tức là (với , ).
Từ hai điều trên suy ra:
Vậy ba điểm , , cách đều điểm một khoảng bằng nhau, nên chúng cùng nằm trên một đường tròn tâm (bán kính ). (đpcm)
b) Gọi là đường tròn tâm bán kính nói trên; nó đi qua , , .
Theo cách dựng, là bán kính của và tại . Mà là điểm thuộc đường tròn . Theo dấu hiệu nhận biết tiếp tuyến: nếu một đường thẳng đi qua một điểm của đường tròn và vuông góc với bán kính đi qua điểm đó thì đường thẳng ấy là tiếp tuyến của đường tròn. Do đó cạnh tiếp xúc với tại .
Tương tự:
- là bán kính và tại nên cạnh tiếp xúc với tại .
- là bán kính và tại nên cạnh tiếp xúc với tại .
Vậy đường tròn tiếp xúc với cả ba cạnh , , của tam giác (đường tròn chính là đường tròn nội tiếp tam giác ). (đpcm)
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.